გაძევების შესახებ გადაწყვეტილება მომცეს — რამდენი დრო მაქვს გასაჩივრებისთვის და შეაჩერებს თუ არა საჩივარი გაძევებას?
მოკლედ: გასაჩივრებისთვის 10 დღე გაქვთ, და ვადის ათვლა შეიძლება იმაზე ადრე დაიწყოს, ვიდრე ფიქრობთ. საჩივარი გაძევებას არ აჩერებს. რეალურად სხვა ინსტრუმენტები გეხმარებათ — და მათზე დროულად უნდა განაცხადოთ.
ვინ იღებს გადაწყვეტილებას
- შსს — თუ საფუძველია „უკანონო შემოსვლა“ ან „შემდგომი ყოფნის კანონიერი საფუძვლის არარსებობა“ („უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის 51-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტები). ორგანო საკითხს განიხილავს საფუძვლის გამოვლენიდან 10 სამუშაო დღეში (53-ე მუხლის მე-2 პუნქტი) და თქვენთან გასაუბრებას ატარებს; მისი თარიღის შესახებ 2 სამუშაო დღით ადრე გატყობინებენ (53-ე მუხლის მე-5 პუნქტი).
- სასამართლო შსს-ის შუამდგომლობით — დანარჩენი საფუძვლებით, 2026 წლის 1 სექტემბრიდან მათ შორის შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობისთვის (51-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი, 52-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტები).
შსს-ის გადაწყვეტილება გადმოგეცემათ ქართულ ენაზე, თქვენთვის გასაგებ ენაზე თარგმანით; მასში მოკლედ არის მითითებული საფუძველი და გასაჩივრების წესი (53-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
ხაფანგი: როდის იწყება 10 დღის ათვლა
შსს-ის გადაწყვეტილება სასამართლოში საჩივრდება ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში (56-ე მუხლის 1-ლი პუნქტი). მაგრამ „ჩაბარება“ აუცილებლად ხელში გადაცემულ ქაღალდს არ ნიშნავს:
- შსს გადაწყვეტილებას თავის ვებგვერდზე ათავსებს და მოკლე ტექსტურ შეტყობინებას გიგზავნით. გადაწყვეტილება ჩაბარებულად ითვლება განთავსების მომდევნო დღეს (56¹ მუხლის 1-ლი პუნქტი) — მაშინაც კი, თუ ის არ გაგიხსნიათ;
- ვალდებული ხართ, შეინახოთ მოცემული მომხმარებლის სახელი და პაროლი, ხოლო მათი დაკარგვისას დაუყოვნებლივ მიმართოთ შსს-ს წვდომის აღსადგენად (56¹ მუხლი);
- თუ დროებითი განთავსების ცენტრში ხართ, გადაწყვეტილება პირადად გადმოგეცემათ ხელმოწერით; ხელმოწერაზე უარი ჩაბარებას ხელს არ უშლის;
- თუ წარმოების მიმდინარეობისას საქართველო დატოვეთ, გადაწყვეტილება ელფოსტაზე გამოგეგზავნებათ და ვებგვერდზე განთავსდება; ის ძალაში შედის განთავსებიდან მე-15 დღეს (56¹ მუხლის მე-4 პუნქტი).
პრაქტიკულად: ნუ შეცვლით წარმოებაში მითითებულ ტელეფონის ნომერს, წაიკითხეთ შსს-ის ყოველი შეტყობინება და 10 დღე დაითვალეთ განთავსების მომდევნო დღიდან — და არა იმ დღიდან, როცა გადაწყვეტილება წაიკითხეთ.
შეაჩერებს თუ არა საჩივარი გაძევებას? არა
- საჩივრის შეტანა არ წარმოშობს ბინადრობის ნებართვის ან საქართველოდან გასვლის ვალდებულების გადავადების საფუძველს (56-ე მუხლის მე-2 პუნქტი).
- სარჩელის გამოხმობა, სასამართლოს განჩინების გასაჩივრება ან სასამართლოსთვის ხელახლა მიმართვა შსს-ს გადაწყვეტილების აღსრულებაში ხელს არ უშლის (56-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
- იგივე ეხება შრომითი საქმიანობის უფლებაზე უარს: მისი გასაჩივრება არ იძლევა მუშაობის უფლებას, არ გადაავადებს საქართველოდან გასვლის ვალდებულებას და არ აჩერებს გაძევებას („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის 13⁵ მუხლის მე-9 პუნქტი).
საჩივარს იმისთვის შეიტანთ, რომ გადაწყვეტილება არსებითად გაუქმდეს, და არა დროის მოსაგებად. მთავარი არსებითი არგუმენტი: კანონი ავალდებულებს გადაწყვეტილების მიმღებს, გაითვალისწინოს თქვენი კანონიერი ყოფნის ხანგრძლივობა, პირადი, სოციალური და ეკონომიკური კავშირები საქართველოსთან, ოჯახის ერთიანობა და შედეგები ოჯახისთვის, ასევე კავშირები მიმღებ ქვეყანასთან (53-ე მუხლის მე-4 პუნქტი). თუ გადაწყვეტილებაში ეს არ ჩანს — ეს სასამართლოსთვის არგუმენტია.
„სასწრაფოდ დავიწყოთ ლეგალიზაცია და საკითხი დავხუროთ“? არ იმუშავებს
პოპულარული რჩევა: სანამ გადაწყვეტილება აღსრულდება, სასწრაფოდ შეიტანეთ განცხადება ბინადრობის ნებართვაზე ან შრომითი საქმიანობის უფლებაზე. კანონი ამის წინააღმდეგ მუშაობს:
- თუ გაძევების საკითხის განხილვა დაწყებულია ან გადაწყვეტილება უკვე მიღებულია, გასვლის ვალდებულება არ გადავადდება — მათ შორის სასამართლო დავის განმავლობაში (48-ე მუხლის მე-7 პუნქტი);
- შრომითი საქმიანობის უფლების შესახებ გადაწყვეტილების გასაჩივრება ასეთ გადავადებას არც იძლევა (48-ე მუხლის მე-8 პუნქტი);
- დაწყებული გაძევების წარმოება თავისთავად შრომითი საქმიანობის უფლებაზე უარის თქმის საფუძველია (მთავრობის №70 დადგენილება, მე-6 მუხლი).
ლეგალიზაცია მუშაობს წარმოების დაწყებამდე და არა შემდეგ. ამგვარი დაცვის ერთადერთი შემთხვევა, რომელსაც კანონი პირდაპირ ასახელებს: სანამ ქართული ვიზის ვადის გაგრძელება მიმდინარეობს, საფუძველი „ყოფნის კანონიერი საფუძვლის არარსებობა“ თქვენზე არ ვრცელდება (51-ე მუხლის მე-2 პუნქტი) — მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განცხადება დროულად შეიტანეთ.
რა მუშაობს რეალურად
1. ნებაყოფლობით დატოვების ვადა — 7-დან 30 დღემდე (54-ე მუხლის 1-ლი პუნქტი). იგი თქვენი მოთხოვნით განისაზღვრება; გასაუბრებისას შსს ვალდებულია, ეს უფლება წერილობით და გასაგებ ენაზე განგიმარტოთ (მე-2 პუნქტი). ამ ვადის განმავლობაში შეიძლება დაგეკისროთ პოლიციაში გამოცხადება კვირაში არაუმეტეს ორჯერ, არანაკლებ 3 000 ლარის გირაოს შეტანა ან პასპორტის ჩაბარება (მე-3 პუნქტი).
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი: იძულებითი გაძევებისას შემოსვლის აკრძალვა 2-დან 5 წლამდეა (63-ე მუხლის 1-ლი პუნქტი). ნებაყოფლობით გასვლა, როგორც წესი, აკრძალვისგან გათავისუფლებთ (მე-2 პუნქტი), მაგრამ ორი დათქმით:
- „ა“ ან „ბ“ საფუძვლით გაძევებისას შსს-ს აკრძალვის დაწესება მაინც შეუძლია (2¹ პუნქტი);
- „სასამართლო“ საფუძვლებით („გ“–„ი“) — მათ შორის შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობისთვის — ეს გათავისუფლება საერთოდ არ მოქმედებს (მე-2 პუნქტი 01.09.2026-იდან მოქმედი რედაქციით).
ყოფნის წესების დარღვევისთვის ჯარიმის გადახდა ნებისმიერ შემთხვევაში სავალდებულოა; სანამ ის გადახდილი არ არის, ვიზა არ გაიცემა (63-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
2. გადავადება 30 დღემდე (55-ე მუხლი): ფორს-მაჟორი; ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესება; შეზღუდული შესაძლებლობა თანმხლები პირის გარეშე; ორსულობა, თუ ექიმის დასკვნით მგზავრობა საშიშია; მიმღები ქვეყნის მიერ დოკუმენტების დაგვიანება; საფრთხე, რომ არასრულწლოვანი თანმხლების გარეშე დარჩება ან სწავლა შეუწყდება. თუ გარემოება არ იცვლება — კიდევ ერთხელ 30 დღით, შემდეგ კი შესაძლებელია დროებითი ყოფნის უფლება დროებითი პირადობის მოწმობით (60-ე მუხლი).
3. საერთაშორისო დაცვა. წარმოების დაწყებისას შსს ვალდებულია, წერილობით განგიმარტოთ თავშესაფრის მოთხოვნის უფლება (52-ე მუხლის მე-5 პუნქტი). თუ განცხადებას დადგენილ ვადაში შეიტანთ, გაძევებისა და თავშესაფრის პროცედურები ერთ წარმოებაში მიმდინარეობს, გადაწყვეტილება ერთი აქტით მიიღება, გასაჩივრების ვადა კი 10 კალენდარული დღეა (52¹ მუხლი). სანამ თავშესაფრის მაძიებელი ხართ, გაძევების შესახებ გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულების ვადის დინება შეჩერებულია (57-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
4. გაძევების აკრძალვა (61-ე მუხლი). არ გააძევებენ: საქართველოს მოქალაქის მეურვეობის ან მზრუნველობის ქვეშ მყოფ პირს; ტრეფიკინგის სავარაუდო მსხვერპლს — მოფიქრების პერიოდში; ქალთა მიმართ ძალადობის ან ოჯახში ძალადობის მსხვერპლს — წარმოების დასრულებამდე ან თავშესაფარში ყოფნის პერიოდში; პირობითი ან არასაპატიმრო სასჯელის მქონე პირს, თუ გაძევების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არსებობს. ყველა ამ შემთხვევის გამონაკლისია სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგისთვის საფრთხე (მე-2 პუნქტი).
5. თუ დაგაკავეს. სასამართლოში წარდგენა — არაუგვიანეს 48 საათისა; თუ სასამართლო მომდევნო 24 საათში არ მიიღებს გადაწყვეტილებას დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსების შესახებ, გათავისუფლდებით (64-ე მუხლის მე-3 პუნქტი). ცენტრში მოთავსება 3 თვემდეა, გაგრძელებით — ჯამში არაუმეტეს 9 თვისა (მე-5 პუნქტი). უნდა განგიმარტონ ადვოკატის, ახლობლებთან და საკონსულოსთან დაკავშირების, სამედიცინო შემოწმებისა და დაკავების გასაჩივრების უფლებები (მე-7 პუნქტი).
თუ გადაწყვეტილება სასამართლომ მიიღო
„სასამართლო“ საფუძვლებით — მაგალითად, შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობისთვის — გადაწყვეტილებას სასამართლო იღებს, და შემდეგ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესი მოქმედებს. ⚠ ამ საქმეებზე სააპელაციო ვადები მოკლეა; გადაწყვეტილების მიღების დღესვე დააზუსტეთ ისინი ადვოკატთან.
სად მიმართოთ
- იურიდიული დახმარების სამსახური — 1485. თავშესაფრის მაძიებლები დახმარებას შემოსავლის მიუხედავად უფასოდ იღებენ.
- Rights Georgia — +995 (32) 299-88-56, ცხელი ხაზი +995 (593) 111-405: ადვოკატები თავშესაფრის მაძიებლებისა და მოქალაქეობის არმქონე პირებისთვის.
- გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის ოფისი საქართველოში — +995 (32) 238-62-02, ცხელი ხაზი +995 (577) 415-610.
- სახალხო დამცველი — 1481, 24/7: პროცედურული დარღვევები, მოთავსების პირობები.
- კერძო ადვოკატი — ლიცენზიის შემოწმება შესაძლებელია საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის რეესტრში (gba.ge).
წყაროები
- საქართველოს კანონი „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ — 48-ე, 51-ე, 52-ე, 52¹, 53-ე, 54-ე, 55-ე, 56-ე, 56¹, 57-ე, 60-ე, 61-ე, 63-ე, 64-ე მუხლები: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2278806
- საქართველოს კანონი „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ — 13⁵ მუხლის მე-9 პუნქტი: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2806732
- საქართველოს მთავრობის 2026 წლის 20 თებერვლის №70 დადგენილება — მე-6 მუხლი: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6791218