რით საფრთხილოა საქართველოში ყოფნის ვადის გადაცილება (ოვერსტეი)?

სამი შედეგით ერთდროულად, და არა თანმიმდევრობით: ჯარიმა, საქართველოში შემოსვლის აკრძალვა და ჩანაწერი შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბაზაში.

ჯარიმა. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 191-ე მუხლი. ოდენობა დამოკიდებულია ვადის გადაცილების ხანგრძლივობაზე: 3 თვემდე — 1 000 ლარი, 1 წლამდე — 2 000 ლარი, 1 წელზე მეტი — 3 000 ლარი. ცალკე: ტრანზიტით მგზავრობის წესების დარღვევა — 500 ლარი.

შემოსვლის აკრძალვა. ეს არ არის ცალკე გადაწყვეტილება, რომელსაც ვინმე შეხედულებისამებრ იღებს — აკრძალვა იმავე 191-ე მუხლშია ჩაწერილი, როგორც სანქციის ნაწილი, და ჯარიმას თან ახლავს: შესაბამისად 6 თვე, 2 წელი და 3 წელი.

აღრიცხვა. „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ" კანონის 63¹ მუხლის თანახმად, შინაგან საქმეთა სამინისტრო აწარმოებს იმ უცხოელთა ბაზას, რომლებიც საქართველოში უკანონოდ იმყოფებიან ან იმყოფებოდნენ. გაძევების წარმოებისას დამუშავებული მონაცემები იქ ინახება; ეს ინფორმაცია საჯარო არ არის.

ამას ემატება გადავადებული ეფექტი: სანამ ჯარიმა გადახდილი არ არის, ვიზას არ მოგცემენ და შემოსვლაზე უარს გეტყვიან — 191-ე მუხლის შენიშვნა და უცხოელთა შესახებ კანონის 47-ე მუხლის მე-4 პუნქტი. ეს მოქმედებს იმის მიუხედავად, ამოიწურა თუ არა უკვე აკრძალვის ვადა.

ოვერსტეი არ არის დეპორტაცია

ამ ორს ხშირად ურევენ. 191-ე მუხლით ჯარიმას ადებენ შინაგან საქმეთა ორგანოები (კოდექსის 209-ე მუხლი) — სასამართლოს გარეშე. გაძევება დამოუკიდებელი პროცედურაა უცხოელთა შესახებ კანონის 50-ე–57-ე მუხლებით: უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილებით, ნებაყოფლობითი გასვლის ვადით და სასამართლოში გასაჩივრებით 10 დღის განმავლობაში (56-ე მუხლი).

ერთი მეორეში შეიძლება გადაიზარდოს: 51-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ" ქვეპუნქტით უცხოელი შეიძლება გაძევდეს, თუ მისი შემდგომი ყოფნის კანონიერი საფუძველი აღარ არსებობს. ხოლო 2026 წლის 1 სექტემბრიდან 51-ე მუხლს დაემატა ახალი საფუძველი — „ი": შრომითი საქმიანობის განხორციელება შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე.

შეცდომის ფასი მკვეთრად განსხვავდება. გაძევების შემდეგ შემოსვლის აკრძალვა — 2-დან 5 წლამდე (63-ე მუხლის პირველი პუნქტი), ვადას განსაზღვრავს გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო. ვინც 54-ე მუხლის შესაბამისად ნებაყოფლობით ტოვებს ქვეყანას, მასზე ზოგადი აკრძალვა არ ვრცელდება (63-ე მუხლის მე-2 პუნქტი). ამ წესს ორი დათქმა აქვს. პირველი: ის არ მოქმედებს 51-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ”–„თ” ქვეპუნქტებით გაძევებისას, ხოლო 2026 წლის 1 სექტემბრიდან ჩამონათვალი „გ”–„ი”-მდე გაფართოვდა. მეორე: 63-ე მუხლის 2¹ პუნქტით, „ა” ან „ბ” საფუძვლით გაძევებისას აკრძალვა მაინც შეიძლება დაწესდეს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გადაწყვეტილებით.

რისკი მხოლოდ თქვენი არ არის

191-ე მუხლის მე-5 ნაწილი: ფიზიკური პირი ან საქართველოში რეგისტრირებული იურიდიული პირი, რომელმაც უცხოელი მიიწვია, მისი მომსახურება უზრუნველყო ან მისი მომსახურებით ისარგებლა ცხოვრების, მუშაობისა და სწავლის უფლების მოპოვების დადგენილი წესების დარღვევით, — გაფრთხილება ან 2 000 ლარის ოდენობის ჯარიმა. ეს ეხება გამქირავებელს, დამსაქმებელსა და მიმწვევ მხარეს.

პრაქტიკაში: ვადის გადაცილებას თითქმის ყოველთვის აფიქსირებენ გასვლისას — აეროპორტის ან სახმელეთო გამტარი პუნქტის პასპორტის კონტროლზე. გავრცელებული რწმენა „გაუშვებენ და დაივიწყებენ" არ დასტურდება: 191-ე მუხლით აკრძალვა მიბმულია თქვენს მონაცემებზე და არა პასპორტში დასმულ ბეჭედზე.

⚠ ინტერნეტში დღემდე ფართოდ ციტირდება 180 და 360 ლარი „შემოსვლის აკრძალვის გარეშე". ეს კოდექსის მოძველებული ინგლისური რედაქციიდანაა. მოქმედი ოდენობები უფრო მაღალია.