მიგრანტთა უფლებები

2026 წლის 1 მარტიდან უცხოელებს „შრომითი საქმიანობის უფლება“ სჭირდებათ: ვის, როგორ მიიღოს და რა ეკისრება დარღვევისთვის

right-to-workwork-permitforeigners-rightslabour-migrationhub-workhub-new

„შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის რეფორმის გზამკვლევი: ვის სჭირდება ნებართვა და ვის არა, როგორ გაფორმდეს, რა ვადები და ჯარიმები ეკისრება დასაქმებულს და დამსაქმებელს.

მოკლედ ორ აბზაცში

2026 წლის 1 მარტიდან უცხოელს, რომელსაც მუდმივი ბინადრობის ნებართვა არ აქვს, საქართველოში დაქირავებით ან თვითდასაქმებულად/ინდივიდუალურ მეწარმედ მუშაობა შეუძლია მხოლოდ „შრომითი საქმიანობის უფლებით“ — დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ცალკე გადაწყვეტილებით. ის არ ცვლის არც D1 ვიზას და არც ბინადრობის ნებართვას (ბ/ნ): კანონიერი მუშაობისთვის ისინი ერთად არის საჭირო, ხოლო დაქირავებულისთვის — დამატებით წერილობითი ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებაც („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის მე-13³ მუხლი). შრომითი საქმიანობის უფლება გაიცემა კონკრეტულ დამსაქმებელზე, ხოლო თვითდასაქმებულზე — კონკრეტულ სპეციალობასა და სფეროზე. ყოველდღიურ მეტყველებაში მას „სამუშაო ნებართვას“ ან work permit-ს ეძახიან.

ის ყველას არ სჭირდება. კანონი არ ვრცელდება მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მფლობელებზე, ხოლო პირველი მუხლის მე-4 პუნქტში ჩამოთვლილია შემთხვევები, როცა ნებართვა საჭირო არ არის: ლტოლვილები და თავშესაფრის მაძიებლები, უცხოელი დამკვეთისთვის დისტანციური მუშაობა, რეგისტრაციით მოკლევადიანი მუშაობა და სხვა. მაგრამ დისტანციურ მუშაობას მნიშვნელოვანი დათქმა აქვს: ინდივიდუალური მეწარმე, რომელსაც ქვეყანაში კანონიერად ყოფნისთვის ბინადრობის ნებართვა სჭირდება, ამ გამონაკლისში არ ხვდება (მე-2 განყოფილება). შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობისთვის ჯარიმაა 2 000 ლარი დასაქმებულს და 2 000 ლარი დამსაქმებელს თითოეული უცხოელისთვის; განმეორებით — ორმაგი, მესამეჯერ — 12 000 ლარი. 2026 წლის 1 სექტემბრიდან ასეთი მუშაობა თავისთავად საქართველოდან გაძევებისა და დაკავების საფუძველიცაა, ხოლო მოქმედი ბ/ნ ამისგან არ იცავს. მათთვის, ვინც 2026 წლის 1 მარტს შრომითი მიგრაციის სისტემაში რეგისტრირებული იყო, გაფორმების ვადა 2027 წლის 1 იანვარს ამოიწურება.

რა შეიცვალა და როდის

თარიღი რა მოხდა
01.03.2026 ძალაში შევიდა 2025 წლის 26 ივნისის №862 კანონი: შემოღებულია „შრომითი საქმიანობის უფლება“ („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის 13¹–13⁸ მუხლები). გაცემის წესი — მთავრობის 2026 წლის 20 თებერვლის №70 დადგენილება
15.04.2026 №1509 კანონი: დაემატა მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობის შესახებ მე-13⁹ მუხლი, შეიცვალა 1, 3, 13¹, 13⁶ მუხლები
01.05.2026 იმ თვითდასაქმებულებზე, რომლებიც 01.03.2026-ს უკვე მუშაობდნენ, სანქციების გამოყენება დაიწყო (№70 დადგენილება, მე-14 მუხლის 1-ლი პუნქტი)
10.07.2026 2026 წლის 9 ივლისის №321 დადგენილება: ვაკანსიის გამოქვეყნება შეიცვალა დამსაქმებლის კვოტით, დაზუსტდა მოკლევადიანი საქმიანობის წესი, დაემატა ახალი გამონაკლისები
01.09.2026 №1803 და №1815 კანონები: შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა გაძევებისა და დაკავების საფუძველია; გამონაკლისებში დაემატნენ პირები, რომლებსაც „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის მე-60 მუხლით საქართველოში დროებით ყოფნის უფლება აქვთ
01.01.2027 ბოლო ვადა მუშაკებისთვის, რომლებსაც 01.03.2026-ს შრომითი მიგრაციის სისტემაში აქტიური სტატუსი ჰქონდათ (კანონის მე-17 მუხლის 2² პუნქტი; №70 დადგენილება, მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტი)

საიდან არის ეს მონაცემები. „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის რუსული თარგმანი matsne.gov.ge-ზე არასრულია, ამიტომ ნორმები მოცემულია ქართული ტექსტის (რომელსაც იურიდიული ძალა აქვს) და ინგლისური თარგმანის მიხედვით. №70 დადგენილება მოცემულია 2026 წლის 9 ივლისის კონსოლიდირებული რედაქციით. ქვეპუნქტების ასოები ქართული ორიგინალის მიხედვითაა.

1. რა არის „შრომითი საქმიანობის უფლება“ და რით განსხვავდება ვიზისა და ბ/ნ-ისგან

შრომითი საქმიანობის უფლება არის დასაქმების ხელშეწყობის სააგენტოს გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ კონკრეტულ უცხოელს კონკრეტული სამუშაოს შესრულება შეუძლია. D1 ვიზა და ბინადრობის ნებართვა სხვა კითხვას პასუხობს: შეგიძლიათ თუ არა ქვეყანაში ყოფნა. ეს სხვადასხვა დოკუმენტია და ერთი მეორეს არ ცვლის.

კანონიერად სამუშაოდ ერთდროულად საჭიროა (მე-13³ მუხლი):

  1. წერილობითი ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება (დაქირავებულისთვის; თვითდასაქმებულს დამსაქმებელთან ხელშეკრულება არ სჭირდება);
  2. შრომითი საქმიანობის უფლება;
  3. D1 ვიზა, შრომითი ბ/ნ ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა ბ/ნ.

რა არის მნიშვნელოვანი:

  • მიბმა. დაქირავებულს შრომითი საქმიანობის უფლება ეძლევა კონკრეტულ ადგილობრივ დამსაქმებელთან, თვითდასაქმებულს — სპეციალობისა და საქმიანობის სფეროს მითითებით (მე-13⁵ მუხლის მე-7 ნაწილი). დამსაქმებლის ან სფეროს შეცვლა უფლების განახლების გარეშე ცალკე დარღვევაა (მე-7 განყოფილება).
  • ვინ აგზავნის განცხადებას. დაქირავებულისთვის განცხადებას შრომითი ხელშეკრულების დადების შემდეგ დამსაქმებელი აგზავნის. თვითდასაქმებული თავად აგზავნის (მე-13⁴ მუხლის 1–2 ნაწილები).
  • ვინ წყვეტს. ამჟამად — დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტო. განაცხადი იგზავნება პორტალის labourmigration.moh.gov.ge მეშვეობით.
  • თვითდასაქმებული კანონით მხოლოდ ინდივიდუალური მეწარმე არ არის. აქ შედიან კონტრაქტორები და ფრილანსერებიც, რომლებიც მომსახურებას უწევენ, ვაჭრობენ ან სხვაგვარად საქმიანობენ შემოსავლის მიზნით (მე-3 მუხლის „გ²“ ქვეპუნქტი).
  • განცხადების გაკეთება მხოლოდ იმას შეუძლია, ვინც ქვეყანაში კანონიერად იმყოფება, ან საერთოდ საზღვარგარეთაა (მე-13¹ მუხლის მე-3 ნაწილი; მე-13⁸ მუხლის მე-2 ნაწილი). თუ თქვენი ყოფნის ვადა ამოიწურა, ქვეყნის შიგნიდან შრომითი საქმიანობის უფლებაზე განცხადებას ვერ გააკეთებთ.

2. ვის სჭირდება შრომითი საქმიანობის უფლება და ვის არა

ვის სჭირდება

უცხოელს მუდმივი ბინადრობის ნებართვის გარეშე, რომელიც:

  • ადგილობრივ დამსაქმებელთან დაქირავებით მუშაობს;
  • ადგილობრივ დამსაქმებელს დისტანციურად ემსახურება, მაგრამ საქართველოშია ან ამ სამუშაოსთვის შემოდის საქართველოში;
  • საქართველოში თვითდასაქმებულად ან ინდივიდუალურ მეწარმედ მუშაობს (უწევს მომსახურებას, ვაჭრობს, ხელოსნობს), თუ ქვემოთ მოცემულ არც ერთ გამონაკლისში არ ხვდება.

ტიპური მაგალითები: შრომითი ხელშეკრულებით კურიერი ან მიმტანი, სამშენებლო ხელოსანი, ქართველი კლიენტების მქონე ინდივიდუალური მეწარმე პარიკმახერი ან რეპეტიტორი, დიზაინერი, რომელიც ადგილობრივი კომპანიებისთვის პროექტებს ასრულებს.

ვის არ სჭირდება (1-ლი მუხლის მე-4 ნაწილი)

ქვეპუნქტი ვინ
„ა“ ლტოლვილი, დამატებითი ან დროებითი დაცვის მქონე პირი, რომელმაც ეს სტატუსი საქართველოში მიიღო
„ბ“ საქართველოში რეგისტრირებული თავშესაფრის მაძიებელი
„გ“ აკრედიტებულ დიპლომატიურ წარმომადგენლობაში, საკონსულოში, საერთაშორისო ორგანიზაციის წარმომადგენლობაში ან ორგანოში მომუშავე
„დ“ საქართველოში აკრედიტებული უცხოური მედიის ჟურნალისტი
„ე“ პირი, რომელზეც საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით განსხვავებული წესი ვრცელდება
„ვ“ მოქმედი საინვესტიციო ბ/ნ-ის მფლობელი
„ზ“ მთავრობის წევრის წერილობითი ინიციატივით გაცემული სპეციალური ბ/ნ-ის მფლობელი
„თ“ მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა (მე-5 განყოფილება)
„ი“ საჯარო დაწესებულების ან სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობის საწარმოს სასარგებლოდ მუშაობა
„კ“ ადგილობრივი დამსაქმებლისთვის სრულად დისტანციური მუშაობა, თუ ამისთვის საქართველოში შემოსვლა არ არის საჭირო
„ლ“ არარეზიდენტის სასარგებლოდ მუშაობა ან მომსახურება, თუ ის მის საქმიანობას საქართველოს ფარგლებს გარეთ უკავშირდება. გარდა ინდივიდუალური მეწარმისა (მეწარმე ფიზიკური პირისა), რომელსაც ქვეყანაში კანონიერად ყოფნისთვის ბ/ნ სჭირდება (ეს დაზუსტება №70 დადგენილებაშია, მე-1 მუხლის მე-3 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტი, №321-ის რედაქციით; თავად კანონში ის არ არის)
„მ“ „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ კანონით I, II ან III კატეგორიის საწარმოში ხელმძღვანელობითი ან მმართველობითი საქმიანობა, ან აუდიტის კომიტეტში მუშაობა
„ნ“ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების კონსერვაციის, რესტავრაციისა და რეაბილიტაციის სამუშაოები
„ო“ „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის მე-60 მუხლით საქართველოში დროებით ყოფნის უფლება (დროებითი პირადობის ბარათი მათთვის, ვისი გაძევებაც შეუძლებელია); 01.09.2026-დან

ცალკე: მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მფლობელებზე კანონი საერთოდ არ ვრცელდება (1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილი).

დისტანციური მუშაობა უცხოელ დამკვეთზე: როდის არის მაინც საჭირო ნებართვა

აქ ორი სხვადასხვა კითხვაა და ხშირად ერევათ: სჭირდება თუ არა ნებართვა, რომ ჯარიმა არ დაგეკისროთ, და სჭირდება თუ არა, რომ ბ/ნ გააფორმოთ ან გაახანგრძლივოთ.

„ლ“ გამონაკლისი (არარეზიდენტისთვის მუშაობა) კანონში უპირობოა, მაგრამ №70 დადგენილება №321-ის რედაქციით მას ავიწროებს: ის არ ვრცელდება ინდივიდუალურ მეწარმეზე, რომელსაც ქვეყანაში კანონიერად ყოფნისთვის ბ/ნ სჭირდება. გარდა ამისა, „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის მიხედვით შრომითი ბ/ნ გაიცემა იმ პირზე, ვინც შრომითი საქმიანობის უფლება მიიღო (მე-15 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი). ამიტომ პრაქტიკაში სურათი ასეთია:

თქვენი სიტუაცია სჭირდება თუ არა შრომითი საქმიანობის უფლება
მუშაობთ უცხოურ კომპანიაზე ან უცხოელ დამკვეთებზე, საქართველოში უვიზოდ ცხოვრობთ, ბ/ნ არ გაქვთ, ინდივიდუალური მეწარმე არ ხართ არა, „ლ“ გამონაკლისი
მუშაობთ უცხოელ დამკვეთებზე, გაქვთ ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსი და ქვეყანაში ყოფნა ბ/ნ-ს ეფუძნება (მათ შორის მის გაგრძელებისას) კი. „ლ“ გამონაკლისი თქვენზე არ ვრცელდება (№70 დადგენილება, 1-ლი მუხლის მე-3 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტი)
გაქვთ ბ/ნ სხვა საფუძვლით (სწავლა, ოჯახი, უძრავი ქონება), ინდივიდუალური მეწარმე არ ხართ, მუშაობთ უცხოელ დამკვეთებზე სავარაუდოდ არა: დადგენილების დათქმა მხოლოდ ინდივიდუალური მეწარმისთვისაა დასახელებული. ⚠ პრაქტიკა არ არის
უცხოურმა კომპანიამ დაგიქირავათ, საქართველოში ცხოვრობთ არა, თუ დამსაქმებელი არარეზიდენტია და სამუშაო მის საქმიანობას საქართველოს ფარგლებს გარეთ უკავშირდება („ლ“)
დაგიქირავათ ქართულმა კომპანიამ, საქართველოდან მუშაობთ კი
დაგიქირავათ ქართულმა კომპანიამ, სრულად საზღვარგარეთიდან მუშაობთ და ამისთვის საქართველოში არ შემოდიხართ არა, „კ“ გამონაკლისი
შერეული კლიენტები: უცხოელები და სულ მცირე ერთი ქართველი კი ქართველი კლიენტისთვის შესრულებული სამუშაოსთვის ⚠

მკითხველის გამოცდილება (⚠ პრაქტიკა და არა ნორმა). ინდივიდუალურმა მეწარმემ, რომელიც იუსტიციის სახლში ბ/ნ-ს ახანგრძლივებდა, დაინახა, რომ დაუყოვნებლივ მოსთხოვეს შრომითი საქმიანობის უფლების სერტიფიკატიც (სამუშაო ნებართვა). ის ბაჟის გადახდის შემდეგ ავტომატურად გაიცა. ანუ წმინდად უცხოელი კლიენტების შემთხვევაშიც ინდივიდუალურ მეწარმეს ბ/ნ-ით „ნებართვის გარეშე“ გამოძვრომა არ გამოუვა: ის პროცედურის ნაწილი ხდება. თუ მსგავს სიტუაციაში ხართ, ეს გაითვალისწინეთ ვადებსა და ბიუჯეტში და განაცხადამდე იუსტიციის სახლის თანამშრომელთან დააზუსტეთ.

კიდევ რა არის მნიშვნელოვანი:

  • „ლ“ გამონაკლისს ორი პირობა ერთდროულად აქვს: დამკვეთი საქართველოს არარეზიდენტია და სამუშაო მის საქმიანობას საქართველოს ფარგლებს გარეთ უკავშირდება. თუ უცხოურმა კომპანიამ დაგიქირავათ მისი თბილისური კაფის ან ქართული ფილიალის მოსამსახურებლად, გამონაკლისი არ მოქმედებს.
  • სტატუსი უნდა გაფორმდეს. ლტოლვილად ან დამატებითი დაცვის მქონე პირად ითვლება ის, ვისაც სტატუსი საქართველოში მიენიჭა; თავშესაფრის მაძიებლად — ვინც რეგისტრირებულია. ადამიანი, რომელიც რეალურად დევნას გამოექცა, მაგრამ სტატუსი არ მიუღია და თავშესაფრის მაძიებლად არ დარეგისტრირებულა, „ა“ და „ბ“ გამონაკლისებში არ ხვდება.
  • დოკუმენტს „ნებართვა არ მჭირდება“ კანონი არ გასცემს. თუ გამონაკლისს ეყრდნობით, მის დამტკიცებას თავად მოგიწევთ: ხელშეკრულება უცხოელ დამკვეთთან, ინვოისები, ბანკის ამონაწერები, დადასტურება, რომ კონტრაგენტი არარეზიდენტია. რა გქონდეთ ხელთ, ამის შესახებ დაწვრილებით იხილეთ FAQ „ინდივიდუალური მეწარმე ან თვითდასაქმებული ვარ — რით დავამტკიცო, რომ საქართველოში კანონიერად ვმუშაობ?“.
  • თუ განცხადება გააკეთეთ, მაგრამ საჭირო არ იყო. იმ პირის განცხადება, რომელზეც კანონი არ ვრცელდება, შეიძლება განუხილველად დარჩეს, ხოლო გადახდილი საფასური არ უბრუნდება (№70 დადგენილება, მე-5 მუხლის მე-5 პუნქტი).

⚠ სადავო შემთხვევები პრაქტიკის გარეშე. მცირე შპს-ები (IV კატეგორია), სადაც უცხოელი ერთადერთი დირექტორია, „მ“ გამონაკლისში არ ხვდება. შერეული კლიენტების დანარჩენი შემთხვევები კონკრეტული სიტუაციის მიხედვით წყდება. კანონსა („ლ“ გამონაკლისი ინდივიდუალური მეწარმის დათქმის გარეშე) და №70 დადგენილებას (დათქმა ინდივიდუალური მეწარმის შესახებ, 1-ლი მუხლის მე-3 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტი) შორის დაძაბულობაა; პრაქტიკაში დადგენილებას იყენებენ, ხოლო 10.07.2026-დან ბ/ნ-სთვის ცალკე მოითხოვება გამონაკლისის დამადასტურებელი დოკუმენტი (№520 დადგენილება, მე-5 მუხლის მე-11 პუნქტი). სანამ გამონაკლისს დაეყრდნობით, ადვოკატთან დააზუსტეთ.

3. როგორ გაფორმდეს

3.1. დაქირავებული

  1. დამსაქმებელი და დასაქმებული დებენ წერილობით ვადიან შრომით ხელშეკრულებას. ის იწერება ქართულად და დასაქმებულისთვის გასაგებ ენაზე; შრომის კოდექსის პირობების გარდა, მასში მითითებულია მხარეთა მონაცემები, ძალაში შესვლის თარიღი და ვადა, სამუშაო ადგილი სრული მისამართით, მხარეთა უფლება-მოვალეობები (მე-13² მუხლი).
  2. დამსაქმებელი განცხადებასა და დოკუმენტებს აგზავნის labourmigration.moh.gov.ge-ს მეშვეობით და იხდის საფასურს.
  3. სააგენტო განიხილავს განცხადებას, შეუძლია დამატებითი ინფორმაცია მოითხოვოს ან ხარვეზის აღმოფხვრა მოითხოვოს.
  4. გადაწყვეტილება დამსაქმებელსა და დასაქმებულს ელექტრონული ფორმით ეგზავნებათ (მე-13⁵ მუხლის მე-6 ნაწილი).

3.2. თვითდასაქმებული

  1. თვითდასაქმებული განცხადებასა და დოკუმენტებს პირადად აგზავნის და იქვე იხდის საფასურს.
  2. გაგზავნის შემდეგ ის ვალდებულია გაიაროს ვიდეოგასაუბრება სააგენტოსთან და გასაუბრების ბოლოს დაადასტუროს განაცხადი (№70 დადგენილება, მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი).
  3. განაცხადი პირადად უნდა გააკეთოთ, წარმომადგენლის მეშვეობით არა. გასაუბრებაზე დაგჭირდებათ საზღვარგარეთის პასპორტის დედანი, რომლითაც განაცხადი გააკეთეთ. გასაუბრების ენა — ქართული ან ინგლისური, შეიძლება თარჯიმნის მონაწილეობა. თუ გასაუბრებას არ გამოცხადდით, განაცხადი არ დაადასტურეთ ან პასპორტის დედანი არ წარადგინეთ — უარი (№70 დადგენილება, მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი, მე-6 მუხლი №321-ის რედაქციით).
  4. უფლება გაიცემა კონკრეტულ სპეციალობასა და სფეროზე. სხვა სფეროში უფლების განახლების გარეშე მუშაობა არ შეიძლება. თუ რამდენიმე მიმართულებით საქმიანობთ, წინასწარ დააზუსტეთ, ცალკე განაცხადი თუ არის საჭირო თითოეულზე ⚠.

3.3. ვადები და საფასურები

განხილვის ვადა საფასური
სტანდარტულად 30 კალენდარულ დღემდე 200 ლარი
დაჩქარებულად 10 სამუშაო დღემდე 400 ლარი
გაგრძელება 30 კალენდარულ დღემდე 200 ლარი
  • დაქირავებულისთვის იხდის დამსაქმებელი, თვითდასაქმებული თავად იხდის. გადახდა ბარათით ხდება labourmigration.moh.gov.ge სისტემაში.
  • კანონი საფასურს 500 ლარით ზღუდავს (მე-13⁴ მუხლის მე-8 ნაწილი); ცხრილში მოცემული კონკრეტული თანხები №70 დადგენილებიდანაა (მე-11 მუხლი).
  • დოკუმენტებში ხარვეზი 10 კალენდარულ დღეში უნდა აღმოიფხვრას, წინააღმდეგ შემთხვევაში უარი (მე-13⁶ მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი).
  • გაგრძელებას განცხადება არაუგვიანეს 30 კალენდარული დღით ადრე უნდა წარედგინოს შრომითი საქმიანობის უფლების ამოწურვამდე (მე-13⁵ მუხლის მე-4–მე-5 ნაწილები). ვადის გაშვება გაგრძელებაზე უარის საფუძველია (მე-13⁶ მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი).

3.4. რა დოკუმენტებია საჭირო

ქვემოთ მოცემული დოკუმენტების შესახებ ინფორმაცია აღებულია №70 დადგენილებიდან (დანართები №1 და №2) №109 და №321 ცვლილებებით. ზუსტი ჩამონათვალი განაცხადამდე პორტალზე გადაამოწმეთ: ის შეიძლება შეიცვალოს.

დამსაქმებელი დაქირავებულისთვის: დამსაქმებლისა და პასუხისმგებელი პირის მონაცემები; დასაქმებულის მონაცემები (სახელი და გვარი ქართულად და ლათინური ასოებით, დაბადების თარიღი, სქესი, მოქალაქეობა, საზღვარგარეთის პასპორტი, პირადი ნომერი და ბ/ნ, ასეთის არსებობისას); თანამდებობა და განათლებისა და უნარების მოთხოვნები; ხელშეკრულების თარიღები და მისი ასლი; მუშაობის სურვილის შესახებ განცხადება, დადასტურებული ელექტრონული ხელმოწერით ან ბეჭდით; გადახდის დადასტურება.

თვითდასაქმებული:

  • პირადი მონაცემები და საზღვარგარეთის პასპორტის მონაცემები (პასპორტი განაცხადის წარდგენის მომენტში უნდა მოქმედებდეს არანაკლებ 6 თვით);
  • განათლება, პროფესია, სამუშაო გამოცდილება, უნარები;
  • საქმიანობის სფერო, სამუშაოს აღწერა და ადგილი;
  • თუ ინდივიდუალური მეწარმე ან კომპანია უკვე რეგისტრირებულია: საიდენტიფიკაციო ნომერი ან ინდივიდუალური მეწარმის პირადი ნომერი, შემოსავლების სამსახურის წლიური ბრუნვის ცნობა (იხ. ქვემოთ) და საქმიანობის სფეროს დამადასტურებელი დოკუმენტი (რეესტრიდან ამონაწერი ან საგადასახადო სამსახურის მოწმობა);
  • თუ საქმიანობა მხოლოდ იგეგმება: დეტალური ბიზნესგეგმა და დაფინანსების დადასტურება;
  • ვიდეოგასაუბრება და გადახდის დადასტურება.

ბრუნვის ცნობა. თუ გაქვთ ინდივიდუალური მეწარმეობა ან კომპანია, საგადასახადო სამსახურის ცნობა წლიური ბრუნვის შესახებ გჭირდებათ: ბრუნვა უნდა იყოს შრომითი საქმიანობის უფლების მსურველ თითოეულ უცხოელზე არანაკლებ 50 000 ლარი (საგანმანათლებლო და სამედიცინო ორგანიზაციებისთვის — 35 000 ლარი). ცნობა საჭირო არ არის, თუ ინდივიდუალური მეწარმის ან კომპანიის რეგისტრაციიდან 3 თვეზე მეტი არ გასულა. თუ დღგ-ის გადამხდელი არ ხართ, წლიური ბრუნვის ცნობის ნაცვლად საჭიროა ცნობები იმის შესახებ, რომ დღგ-ის გადამხდელი არ ხართ და წინა 12 კალენდარული თვის ბრუნვა ამ თანხაზე ნაკლები არ არის (№70 დადგენილება, დანართი №2, მე-3 პუნქტის „ბ.ბ“ და „ბ.გ“ ქვეპუნქტები №321-ის რედაქციით). 3 თვე რეგისტრაციის თარიღიდან ითვლება და არა „პირველი განაცხადიდან“: თუ ინდივიდუალური მეწარმეობა უფრო ძველია, ცნობა პირველი შრომითი საქმიანობის უფლებისთვისაც საჭიროა.

3.5. რა უნდა გააკეთოს დამსაქმებელმა ამის გარდა

  • დამსაქმებლის კვოტა. ვაკანსიის გამოქვეყნება worknet.moh.gov.ge-ზე 10 სამუშაო დღით ადრე აღარ არის საჭირო: ეს მოთხოვნა №321 დადგენილებით გაუქმდა (მედიაში მასზე დღემდე წერენ). მის ნაცვლად: თუ დამსაქმებელი წლის განმავლობაში 5-ზე მეტი უცხოელის აყვანას გეგმავს ან უცხოელები პერსონალის 5%-ზე მეტს შეადგენენ, ის წინასწარ (განაცხადამდე არანაკლებ 10 სამუშაო დღით ადრე) labourmigration.moh.gov.ge-ზე იღებს წლიურ კვოტას. ამასთან ბრუნვის ზღვარი მოქმედებს: წელიწადში 50 000 ლარი ერთ უცხოელზე, საგანმანათლებლო და სამედიცინო დაწესებულებებისთვის — 35 000 ლარი.
  • ცვლილებების შესახებ შეტყობინება. ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის ან მისი პირობების შეცვლის შესახებ დამსაქმებელი ინფორმაციას სისტემაში 5 კალენდარული დღის ვადაში შეაქვს (მე-13⁵ მუხლის მე-3 ნაწილი).
  • საფასურის გადახდა დაქირავებულისთვის და გაგრძელების განაცხადის გაგზავნა ამოწურვამდე 30 დღით ადრე.

3.6. სამი მაგალითი: რა ჯდება და რამდენ ხანს უნდა ელოდოთ

მაგალითი 1. თბილისელი ინდივიდუალური მეწარმე ფოტოგრაფი, ქართველი კლიენტებით. განცხადებას თავად აგზავნის, სტანდარტულად: 200 ლარი, გადაწყვეტილება 30 კალენდარულ დღემდე. თუ ის საქართველოშია, დამტკიცების შემდეგ შრომით ბ/ნ-ზე განცხადებისთვის 10 დღე აქვს; თავად ბ/ნ-ის სახელმწიფო საფასური სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოში (იუსტიციის სახლში) გაარკვიეთ ⚠. თუ ეჩქარება, დაჩქარებული პროცედურაა: 400 ლარი, 10 სამუშაო დღემდე. ერთ წელიწადში გაგრძელება: იგზავნება ამოწურვამდე 30 დღით ადრე, 200 ლარი.

მაგალითი 2. კაფე ასაქმებს სამ უცხოელს ნებართვების გარეშე. დამსაქმებელს თითოეულზე 2 000 ლარი ეკისრება, სულ 6 000 ლარი; თითოეულ დასაქმებულს კიდევ 2 000 ლარი, სულ 6 000 ლარი. სულ 12 000 ლარი ყველასთვის. თუ მომდევნო წელს დარღვევა განმეორდება, თანხები ორმაგდება (ადამიანზე 4 000), მესამეჯერ — ადამიანზე 12 000. გარდა ამისა, 5-ზე მეტი უცხოელის (ან პერსონალის 5%-ზე მეტის) აყვანისას დამსაქმებელს წლიური კვოტა სჭირდება.

მაგალითი 3. დიზაინერი, თბილისში უვიზოდ ცხოვრობს, დამკვეთები ბერლინშია. „ლ“ გამონაკლისი: შრომითი საქმიანობის უფლება არ სჭირდება. თუ ის ინდივიდუალურ მეწარმედ დარეგისტრირდება და ამ საფუძვლით ბ/ნ-ის მიღება მოისურვებს, სიტუაცია იცვლება: ბ/ნ-ის მქონე ინდივიდუალური მეწარმისთვის „ლ“ გამონაკლისი არ მუშაობს (იხ. მე-2 განყოფილება).

4. შრომითი საქმიანობის უფლების მიღების შემდეგ

D1 ვიზა ან ბ/ნ. შრომითი საქმიანობის უფლება ძალაში შედის D1 ვიზის ან შრომითი ბ/ნ-ის მიღებისთანავე; თუ ადამიანს უკვე აქვს რომელიმე ბ/ნ, მაშინ — უფლების გაცემის მომენტიდან. ამ დოკუმენტებზე განცხადების ვადები (მე-13⁵ მუხლის 1-ლი ნაწილი):

სად იმყოფებით რა უნდა წარადგინოთ რა ვადაში
საქართველოს ფარგლებს გარეთ განცხადება D1 ვიზაზე შრომითი საქმიანობის უფლების მიღებიდან არაუგვიანეს 30 კალენდარული დღისა
საქართველოში განცხადება შრომით ბ/ნ-ზე ან IT სფეროში დასაქმებულის ბ/ნ-ზე შრომითი საქმიანობის უფლების მიღებიდან არაუგვიანეს 10 კალენდარული დღისა

ეს ვალდებულება არ მოქმედებს, თუ უკვე გაქვთ ნებისმიერი ბ/ნ ან მუშაობთ სრულად დისტანციურად, საქართველოში შემოსვლის გარეშე (მე-13⁵ მუხლის მე-2 ნაწილი). ვადაში თუ არ წარადგინეთ, შრომითი საქმიანობის უფლება წყდება (მე-13⁷ მუხლის 1-ლი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტი).

მოქმედების ვადა (№70 დადგენილება, მე-10 მუხლი):

ვადა
ჩვეულებრივი სფეროები, პირველადი 6 თვიდან 1 წლამდე
ჩვეულებრივი სფეროები, გაგრძელება ყოველ ჯერზე 1 წლამდე; განუწყვეტელი მუშაობის 5 წლის შემდეგ — 1-დან 5 წლამდე
IT, პირველადი 3 წლამდე
IT, გაგრძელება ყოველ ჯერზე 3 წლამდე

ბ/ნ ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსით: როგორ გამოიყურება პრაქტიკაში

ბ/ნ-ის გაცემის წესს განსაზღვრავს მთავრობის 2014 წლის 1 სექტემბრის №520 დადგენილება ცვლილებებით (მათ შორის 2025 წლის 27 აგვისტოს №389 და 2026 წლის 9 ივლისის №317). ქვემოთ მოცემულია, რა წერია მასში და როგორ აღწერს და გადის პროცედურას მეწარმეთა საზოგადოება („ინდივიდუალური მეწარმე / ბიზნესი საქართველოში“ ცოდნის ბაზა, მონაცემები 03–07.2026). თუ პრაქტიკა აქტის ტექსტს ეწინააღმდეგება, სწორია ის, რაც აქტშია დაწერილი. ⚠ ნიშნით აღნიშნულია ის, რაც აქტებში არ არის. განაცხადამდე გადაამოწმეთ ინფორმაციის აქტუალურობა.

  1. ჯერ შრომითი საქმიანობის უფლება, შემდეგ ბ/ნ. 2026 წლის 1 მარტიდან ინდივიდუალური მეწარმის ბ/ნ-სთვის და IT-ბ/ნ-სთვის ჯერ შრომითი საქმიანობის უფლებას იღებენ. თუ განცხადებას საქართველოდან აგზავნით — ბ/ნ-ზე განცხადებისთვის დამტკიცების შემდეგ 10 დღე გაქვთ; თუ საზღვარგარეთიდან — ჯერ D1 ვიზა (განაცხადისთვის 30 დღე), ბ/ნ კი უკვე ქვეყანაში ფორმდება.
  2. შემოსავლის დადასტურება. ინდივიდუალური მეწარმის პირველადი ბ/ნ-სთვის და გაგრძელებისთვის, პრაქტიკის აღწერით, საჭიროა არანაკლებ 50 000 ლარის ბრუნვა (შემოსავალი ითვლება განაცხადის წარდგენის მომენტამდე ბოლო 12 თვეზე): ეს მოთხოვნა შრომითი საქმიანობის უფლებისთვის №70 დადგენილებაშია, ხოლო ბ/ნ-სთვის ზღვარი განმეორებულია №520 დადგენილებაში (მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტი 2020 წლის №481-ის რედაქციით). გარდა ამისა, საქართველოში საქმიანობიდან ყოველთვიური შემოსავალი უნდა იყოს არანაკლებ საარსებო მინიმუმის ხუთმაგისა. გაგრძელების განაცხადი უნდა წარადგინოთ არაუადრეს 90 დღით და არაუგვიანეს 40 კალენდარული დღით ადრე კანონიერი ყოფნის ვადის ამოწურვამდე (№520 დადგენილება, მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტი №389-ის რედაქციით).
  3. ახალი ინდივიდუალური მეწარმეებისთვის უფრო მარტივია. ბრუნვის ცნობა შრომითი საქმიანობის უფლებისთვის საჭირო არ არის, თუ რეგისტრაციიდან 3 თვეზე მეტი არ გასულა (№70 დადგენილება, დანართი №2 №321-ის რედაქციით). თავად ბ/ნ-სთვის 10.07.2026-დან ცალკე წესი მოქმედებს (2026 წლის 9 ივლისის №317 დადგენილება, რომელმაც №520 დადგენილების მე-5 მუხლს მე-5 პუნქტი დაამატა): ცნობები საჭირო არ არის, თუ ერთდროულად საწარმოს 3-ზე მეტი უცხოელი დასაქმებული არ ჰყავს, ის 3 თვეზე მეტი წინ არ დაფუძნებულა და შრომითი ბ/ნ ასეთი ცნობის გარეშე პირველად გაიცემა. მაშინ ცნობის ნაცვლად წარდგენილია საწარმოს მიერ გაცემული დოკუმენტი უცხოელი თანამშრომლების რაოდენობის შესახებ, ხოლო ბ/ნ გაიცემა 6 თვით. გაგრძელებისას ბრუნვის დადასტურება მოგიწევთ. თუ ბრუნვის ცნობის მიღება ობიექტურად შეუძლებელია, მის ნაცვლად ყოველ უცხოელზე არანაკლებ 50 000 ლარის ბრუნვის დამადასტურებელი ნებისმიერი სხვა უდავო მტკიცებულება მიიღება (მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტი №317-ის რედაქციით). საგანმანათლებლო და სამედიცინო ორგანიზაციებისთვის ზღვარი 35 000 ლარია. თუ ერთ-ერთი გამონაკლისის საფუძველზე მუშაობთ (დისტანციურად ქართველ დამსაქმებელზე, არარეზიდენტზე საქართველოს ფარგლებს გარეთ, მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა და სხვ.), ბ/ნ-სთვის დამატებით უნდა წარადგინოთ სწორედ ამ საქმიანობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (მე-5 მუხლის მე-11 პუნქტი №317-ის რედაქციით). I–III კატეგორიის საწარმოების ხელმძღვანელები წარადგენენ საწარმოს კატეგორიის შესახებ ინფორმაციას reportal.ge-დან (მე-6 პუნქტი).
  4. საგადასახადო სამსახურის ცნობები იკვეთება პირად კაბინეტში eservices.rs.ge-ზე: დღგ-ის გადახდის ან გადაუხდელობის შესახებ, ბიუჯეტში 12 თვის განმავლობაში გადახდების ოდენობის შესახებ, 12 თვის შემოსავლისა და გადახდილი გადასახადების შესახებ (24 საათამდე; 3 თვეზე ახალგაზრდა ინდივიდუალურ მეწარმეს არ ეძლევა), დავალიანების არარსებობის შესახებ. ჩამოტვირთეთ ისინი განცხადებებზე პასუხებიდან; ცნობაზე QR-კოდი ბეჭდის ფუნქციას ასრულებს.
  5. ბ/ნ-ის ანკეტა შეიძლება შეივსოს რუსულად ან ინგლისურად; იუსტიციის სახლის ოპერატორი მონაცემებს ბაზაში შეაქვს და შეიძლება ქართულად დაგისვათ კითხვები.
  6. განცხადების სტატუსს უყურეთ services.sda.gov.ge-ზე, რეგისტრაციის მისამართს — sda.gov.ge-ზე პირადობის ბარათის ნომრით.
  7. მცირე მეწარმის სტატუსის სერტიფიკატი საქმიანობის კოდებს არ შეიცავს. კოდები IT-ბ/ნ-სთვის არის საჭირო; ამისთვის რეესტრიდან კოდებიანი ამონაწერი იკვეთება.
  8. თუ შრომითი საქმიანობის უფლება კანონით საჭირო არ არის (ერთ-ერთი გამონაკლისის საფუძველზე მუშაობთ), 10.07.2026-დან შრომითი ბ/ნ-სთვის სწორედ ამ საქმიანობის დამადასტურებელი დოკუმენტი საჭირო (№520 დადგენილება, მე-5 მუხლის მე-11 პუნქტი №317-ის რედაქციით). რომელ დოკუმენტს მიიღებენ, აქტი არ აზუსტებს, პრაქტიკაში მისი მიღება ზოგჯერ რთულია ⚠. ბ/ნ-ის მქონე ინდივიდუალური მეწარმისთვის „ლ“ გამონაკლისი საერთოდ არ მოქმედებს (იხ. ზემოთ).

შრომითი ბ/ნ-ის მომსახურების საფასური დამოკიდებულია ვადაზე: 300 ლარი (გადაწყვეტილება 30-ე კალენდარულ დღეს), 450 ლარი (მე-20-ზე), 600 ლარი (მე-10-ზე); ასე წერია სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ვებგვერდზე (sda.gov.ge). ბ/ნ-ის ბარათი, თარგმანები და ნოტარიუსი ცალკე ფასდება.

რა არ მოითხოვს ახალ შრომითი საქმიანობის უფლებას. მხოლოდ თანამდებობის დონის, ხელფასის ან გრაფიკის შეცვლა (№70 დადგენილება, მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი №321-ის რედაქციით). დამსაქმებლის შეცვლა მოითხოვს.

5. დახურული სფეროები და მოკლევადიანი მუშაობა

ნულოვანი კვოტები

ზოგიერთ სფეროში შრომითი საქმიანობის უფლება არ გაიცემა, რადგან წლიური კვოტა ნულის ტოლია (№70 დადგენილება, დანართი №3):

სფერო წლიური კვოტა
საკურიერო მომსახურება 0
მგზავრთა გადაყვანა (ტაქსი) 0
ტურისტებისთვის გიდის მომსახურება 0
მთის, ალპური და სათხილამურო გიდები 200

ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსი არაფერს ცვლის. კვოტები არ მოქმედებს მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის შემთხვევებზე (საერთაშორისო კომპანიები, ინოვაციური სტარტაპები, ცალკეული ექსპერტები და სხვ.). დაწვრილებით — ცალკე FAQ-ში მიწოდების, ტაქსისა და გიდების შესახებ.

მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა

თუ სამუშაო კონკრეტულ მოკლე პროექტს, ღონისძიებას ან მომსახურებას უკავშირდება, ის შეიძლება შესრულდეს შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე და შრომითი ბ/ნ-ის გარეშე (მე-13⁹ მუხლი; №70 დადგენილება №321-ის რედაქციით, დანართი №4). პირობები:

  • ქვეყანაში კანონიერად იმყოფებით (ვიზა, უვიზო რეჟიმი, ბ/ნ);
  • კალენდარულ წელიწადში ჯამურად არა უმეტეს 4 თვისა;
  • დამკვეთმა ან მომსახურების ორგანიზატორმა labourmigration.moh.gov.ge-ზე სამუშაოს დაწყებამდე დაგარეგისტრირათ (რეგისტრაცია უფასოა);
  • სამუშაო არ ეკუთვნის დახურულ სფეროებს (კურიერები, ტაქსი, გიდები).

თუ რეგისტრაცია არ არის ან დადასტურებული არ არის, სამუშაო მოკლევადიანად არ ითვლება. დანართი №4 არის რეგისტრაციისთვის საჭირო ინფორმაციის ჩამონათვალი (მხარეთა მონაცემები, პროფესია, თანამდებობა, თარიღები) და არა პროფესიების სია.

6. უარი, შეწყვეტა და გასაჩივრება

როდის გეტყვიან უარს (მე-13⁶ მუხლი)

  • დოკუმენტები არასრულია და ხარვეზი 10 კალენდარულ დღეში არ აღმოიფხვრა;
  • გაგრძელების განცხადება ვადის დარღვევით წარადგინეს;
  • პროფესია ან თანამდებობა არ შეესაბამება შრომის ბაზრის საჭიროებებს, შეზღუდულთა სიაშია ან დანართი №3-ით განსაზღვრული კვოტა ამოწურულია;
  • დაწყებულია გაძევების საკითხის განხილვა ან მიღებულია გაძევების გადაწყვეტილება;
  • არ არის წარდგენილი დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებს, რომ დადგენილებით განსაზღვრულ საქმიანობის კრიტერიუმებს აკმაყოფილებთ.

უარის ან ვადამდე შეწყვეტის შემდეგ ხელახლა განცხადების გაკეთება შეიძლება გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან არაუადრეს 1 თვისა, და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყნის გარეთ იმყოფებით ან მასში კანონიერი საფუძვლით ხართ (მე-13⁸ მუხლი).

როდის წყდება უფლება (მე-13⁷ მუხლი)

  • დამსაქმებელთან ხელშეკრულება ამოიწურა ან ვადამდე შეწყდა;
  • თვითდასაქმებული საქართველოდან 6 თვეზე მეტი ზედიზედ გავიდა;
  • ამოიწურა ან შეწყდა D1 ვიზა ან ბ/ნ (თუ D1-ის დასრულების მომენტში ბ/ნ არ გაქვთ);
  • D1 ვიზაზე ან ბ/ნ-ზე განცხადება დროულად არ წარადგინეთ;
  • D1 ვიზაზე ან ბ/ნ-ზე უარყოფითი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული;
  • მიღებულია გაძევების გადაწყვეტილება.

შეწყვეტის შეტყობინების მიღების შემდეგ დამსაქმებელი ვალდებულია 5 კალენდარული დღის ვადაში შეწყვიტოს ხელშეკრულება და სისტემას შეატყობინოს (მე-13⁷ მუხლის მე-2 ნაწილი).

გასაჩივრება

გაცემის ან უარის შესახებ გადაწყვეტილება სასამართლოში 1 თვის განმავლობაში შეიძლება გასაჩივრდეს (მე-13⁵ მუხლის მე-8 ნაწილი). მაგრამ გასაჩივრება:

  • საჩივრის განხილვის დროს მუშაობის უფლებას არ იძლევა;
  • ქვეყნის დატოვების ვალდებულებას არ აცილებს;
  • ხელს არ უშლის შსს-ს, განიხილოს გაძევების საკითხი და აღასრულოს გაძევების გადაწყვეტილება (მე-13⁵ მუხლის მე-9 ნაწილი).

7. ჯარიმები

დარღვევა ვის ეკისრება პირველად განმეორებით მესამეჯერ ვინ ადებს
შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა (მე-16¹ მუხლის მე-2 ნაწილი) დაქირავებულს 2 000 ლარი 4 000 ლარი 12 000 ლარი შსს
შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა (მე-16¹ მუხლის მე-3 ნაწილი) თვითდასაქმებულს 2 000 ლარი 4 000 ლარი 12 000 ლარი შსს
შრომითი საქმიანობის უფლების არმქონე პირის აყვანა ან მისი შრომის გამოყენება (მე-16¹ მუხლის 1-ლი ნაწილი) დამსაქმებელს, თითოეული უცხოელისთვის ცალ-ცალკე 2 000 ლარი 4 000 ლარი 12 000 ლარი შრომის ინსპექცია
დამსაქმებლის ან სფეროს შეცვლა უფლების განახლების გარეშე (მე-16⁶ მუხლი) დასაქმებულს ან თვითდასაქმებულს 2 000 ლარი 4 000 ლარი 12 000 ლარი შსს
შრომის ინსპექციისთვის ხელის შეშლა ან უცხოელის დოკუმენტების წარუდგენლობა (მე-16² მუხლი) დამსაქმებელს 1 000-დან 7 000 ლარამდე (შემოსავლის ან ბრუნვის მიხედვით) ორმაგი, თუ კალენდარული წლის განმავლობაში შრომის ინსპექცია
იგივე (მე-16² მუხლი) თვითდასაქმებულს 5 000 ლარი ორმაგი, თუ კალენდარული წლის განმავლობაში შრომის ინსპექცია
  • ვინ ვის აჯარიმებს, განსაზღვრულია მე-14 მუხლის მე-3 ნაწილით: შრომის ინსპექცია — დამსაქმებლებს, შსს-ს უფლებამოსილი ორგანო — დასაქმებულსა და თვითდასაქმებულს (მე-16¹ და მე-16⁶ მუხლებით).
  • ჯარიმის გასაჩივრება მის აღსრულებას არ აჩერებს (მე-14 მუხლის 3² ნაწილი).
  • მესამე ჯარიმა გამოითვლება როგორც განმეორებითის გასამმაგებული: 4 000 × 3 = 12 000 ლარი.
  • დამსაქმებლის ჯარიმა მე-16² მუხლით წინა წლის შემოსავალზე ან ბრუნვაზეა დამოკიდებული: მცირე ბიზნესისთვის 1 000 ლარიდან 500 000 ლარზე მეტი ბრუნვისას 7 000 ლარამდე.

8. რა იცვლება სტატუსისთვის: ცვლილებები 2026 წლის 1 სექტემბრიდან

ჯარიმა ერთადერთი შედეგი არ არის. 2026 წლის 1 სექტემბრიდან (№1803 კანონი) „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონში დაემატა ნორმები:

  • შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა გაძევების დამოუკიდებელი საფუძველია (51-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტი). თუ ადამიანს ამასთან ქვეყანაში ყოფნის კანონიერი საფუძვლაც არ აქვს, გაძევება 51-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ან „ბ“ ქვეპუნქტით ხდება (51-ე მუხლის მე-4 ნაწილი);
  • ამ საფუძვლით გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო (52-ე მუხლი);
  • ფოტოგადაღება და თითის ანაბეჭდების აღება სავალდებულოა, როცა ამ საფუძვლით გაძევების საკითხის განხილვა დაიწყო (53²-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი);
  • შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა დაკავების საფუძველია და დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსების (64-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტი);
  • ამ „სასამართლო“ საფუძვლებით ნებაყოფლობით გასვლა შემოსვლის აკრძალვისგან არ ათავისუფლებს (63-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).

მოქმედი ბ/ნ ამისგან არ იცავს: ნორმა შრომითი საქმიანობის უფლებას ეხება და არა ყოფნის საფუძველს. შემოწმება შეიძლება სამუშაო ადგილზე (53³-ე მუხლი) და საჯარო ადგილებში (53¹-ე მუხლის მე-2 ნაწილი). საცხოვრებლის ან სამუშაო ადგილის შესამოწმებლად რაიონული სასამართლოს ბრძანებაა საჭირო, მაგრამ საკმარისია დამსაქმებლის (ან საცხოვრებლის თანამესაკუთრის) თანხმობა. თუ გადადება არ შეიძლება, შემოწმებას ბრძანების გარეშე იწყებენ და 24 საათის განმავლობაში სასამართლოს მიმართავენ (53³-ე მუხლის 1–2 ნაწილები). დამსაქმებელს შეიძლება მოეთხოვოს დოკუმენტების ჩვენება, რომლებიც თქვენი მუშაობის კანონიერებას ადასტურებს (მე-4 ნაწილი). იმის შესახებ, როგორ განვასხვაოთ შრომის ინსპექციის შემოწმება მიგრაციის პოლიციის რეიდისგან, იხილეთ FAQ „შემოწმება სამუშაო ადგილზე: რით განსხვავდება შრომის ინსპექციის მოთხოვნა მიგრაციის პოლიციის რეიდისგან?“. გაძევების გადაწყვეტილებისა და გასაჩივრების ვადების შესახებ — FAQ „გაძევების გადაწყვეტილება გამომიტანეს — რამდენი დრო მაქვს გასასაჩივრებლად და შეაჩერებს თუ არა საჩივარი გაძევებას?“. ქუჩაში შემოწმებების შესახებ — ლონგრიდი „თბილისში მიგრაციის პოლიციამ გამაჩერა. ვინ არიან ისინი და რა უფლება აქვთ?“.

ეს ნორმები მხოლოდ „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის ქართულ ტექსტშია matsne.gov.ge-ზე. რუსულ და ინგლისურ ვერსიებში ისინი ჯერ კონსოლიდირებული არ არის.

9. გარდამავალი ვადები

  • შრომითი მიგრაციის სისტემაში რეგისტრირებულმა მუშაკებმა (labourmigration.moh.gov.ge), რომელთაც 01.03.2026-ს აქტიური სტატუსი ჰქონდათ, შრომითი საქმიანობის უფლება და შესაბამისი ბ/ნ არაუგვიანეს 2027 წლის 1 იანვრისა უნდა მიიღონ (კანონის მე-17 მუხლის 2² პუნქტი).
  • თვითდასაქმებულებზე, რომლებიც 01.03.2026-ს უკვე მუშაობდნენ (მათ შორის მოქმედი კომპანიების პარტნიორებზე), სანქციები გამოიყენება 2026 წლის 1 მაისიდან (№70 დადგენილება, მე-14 მუხლის 1-ლი პუნქტი).
  • მათთვის, ვინც 01.03.2026-ის შემდეგ დაიწყო მუშაობა, გარდამავალი ვადები არ არსებობს: წესები სრული მოცულობით მოქმედებს.

⚠ კანონის ტექსტიდან გაურკვეველია, კონკრეტულად რა დაემართება პირველი ჯგუფის ადამიანს 2027 წლის 1 იანვრის შემდეგ და შეიძლება თუ არა ამ თარიღამდე შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა. საზეიმო პერიოდზე ნუ დაეყრდნობით, სანამ ადვოკატთან ან სააგენტოში არ დააზუსტებთ.

10. მოკლე ცნობარი: თქვენი სიტუაცია და რა არის საჭირო

სიტუაცია სჭირდება თუ არა შრომითი საქმიანობის უფლება შემდეგ რა
დაქირავებული ქართულ კომპანიაში, ბ/ნ ან D1 გაქვთ კი დამსაქმებელი აგზავნის და იხდის საფასურს. ხელშეკრულება წერილობითი და ვადიანია
დაქირავებული, შრომითი საქმიანობის უფლება არ გაქვთ კი ჯარიმა 2 000 ლარი თქვენ და დამსაქმებელს; გაძევების საფუძველი. ჯერ იურისტთან კონსულტაცია (FAQ იურიდიული დახმარების შესახებ)
ინდივიდუალური მეწარმე საქართველოში, კლიენტები ქართველები კი თავად აგზავნით, ვიდეოგასაუბრება, 200 ან 400 ლარი
ინდივიდუალური მეწარმე ბ/ნ-ით, კლიენტები მხოლოდ უცხოელები კი („ლ“ გამონაკლისი ბ/ნ-ის მქონე ინდივიდუალური მეწარმისთვის არ მოქმედებს) ნებართვა ბ/ნ-ის გაფორმებაში გაითვალისწინეთ ⚠ პრაქტიკა
ფრილანსერი ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსის გარეშე, უვიზოდ, კლიენტები უცხოელები არა შეინახეთ მტკიცებულებები: ხელშეკრულება, ინვოისები, ამონაწერები
უცხოური კომპანიის თანამშრომელი, საქართველოში უვიზოდ ცხოვრობთ არა შეინახეთ ხელშეკრულება და დადასტურება, რომ დამსაქმებელი არარეზიდენტია
დისტანციური მუშაობა ქართულ კომპანიაზე საქართველოში შემოსვლის გარეშე არა („კ“) სამუშაო არ უნდა მოითხოვდეს ქვეყანაში ყოფნას
კურიერი, ტაქსი, გიდი მიღება შეუძლებელია (კვოტა 0) ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსი არაფერს ცვლის. მოკლევადიანადაც სამუშაო არ ითვლება
ერთჯერადი პროექტი წელიწადში 4 თვემდე არა, მაგრამ დაწყებამდე რეგისტრაცია სჭირდება აწარმოებს დამკვეთი, უფასოდ. არა დახურულ სფეროებში
ყოფნის ვადა ამოიწურა განცხადების გაკეთება შეუძლებელია სტატუსისა და შრომითი საქმიანობის უფლების საკითხები ერთად წყდება; იურისტთან კონსულტაცია
ლტოლვილი, რეგისტრირებული თავშესაფრის მაძიებელი არა („ა“, „ბ“) დამადასტურებელი დოკუმენტები ყოველთვის თან იქონიეთ
მუდმივი ბინადრობის ნებართვა არა კანონი თქვენ არ გეხებათ

სამი ტიპური კითხვა:

„უკვე ვმუშაობ და შრომითი საქმიანობის უფლება არ მაქვს“. შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა დასჯადია როგორც თქვენთვის (2 000 ლარი), ისე დამსაქმებლისთვის. ქვეყნის შიგნიდან განცხადების გაკეთება მხოლოდ კანონიერი ყოფნისას შეიძლება (მე-13¹ მუხლის მე-3 ნაწილი). თუ ყოფნის ვადა ამოიწურა, სტატუსისა და შრომითი საქმიანობის უფლების საკითხები ერთად უნდა გადაწყვიტოთ. ეს ის შემთხვევაა, როცა ჯერ იურისტთან კონსულტაციაა საჭირო, შემდეგ კი ნებისმიერი განცხადება და სახელმწიფო ორგანოებისთვის მიმართვა. სად მიიღოთ — იხილეთ FAQ „სად მივმართო იურიდიული დახმარებისთვის საქართველოში?“.

„შრომითი საქმიანობის უფლება მაქვს და დამსაქმებელს სხვა სამუშაოზე გადაყვანა უნდა“. მხოლოდ თანამდებობის, ხელფასის ან გრაფიკის შეცვლა ახალ უფლებას არ მოითხოვს (საკმარისია სისტემას ხელშეკრულების ცვლილება შეატყობინოთ). დამსაქმებლის ან (თვითდასაქმებულისთვის) სფეროს შეცვლა მოითხოვს. ხელშეკრულება და შრომითი საქმიანობის უფლება ბ/ნ-თან ერთად ჯობია შეინახოთ.

„დისტანციურად ვმუშაობ უცხოურ კომპანიაზე“. იხილეთ ცხრილი და განმარტებები მე-2 განყოფილებაში: პასუხი იმაზეა დამოკიდებული, გაქვთ თუ არა ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსი და ბ/ნ.

როგორ ვიმოქმედოთ უსაფრთხოდ. თუ შრომითი საქმიანობის უფლება არ გაქვთ ან დარწმუნებული არ ხართ, რომ საჭიროა:

  • ნუ მიხვალთ შრომის ინსპექციაში, მიგრაციის პოლიციაში ან სააგენტოში ახსნა-განმარტებით საკუთარი ინიციატივით, სანამ იურისტს არ გაესაუბრებით: ნებისმიერმა მიმართვამ, რომელიც შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობის აღიარებას შეიცავს, შეიძლება ჯარიმის და, 01.09.2026-დან, გაძევების საფუძველი გახდეს;
  • ნუ მოაწერთ ხელს ქაღალდებს, რომელთა აზრიც არ გესმით, და მოითხოვეთ თარჯიმანი;
  • თან იქონიეთ ყოფნის დამადასტურებელი დოკუმენტები და გამონაკლისის დადასტურება, თუ მას ეყრდნობით (ხელშეკრულება, ინვოისები, ამონაწერები);
  • ნუ განაგრძობთ მუშაობას უფლების გარეშე „სანამ ყველაფერი გაირკვევა“: რაც უფრო დიდხანს, მით მეტია განმეორებითი ჯარიმის (მე-16¹ მუხლი) და გაძევების რისკი;
  • ჯერ იურისტი, შემდეგ განცხადება. სად მიიღოთ დახმარება — იხილეთ FAQ „სად მივმართო იურიდიული დახმარებისთვის საქართველოში?“.

მოკლე ჩეკლისტი

  1. განსაზღვრეთ თქვენი ჯგუფი: დაქირავებული, თვითდასაქმებული/ინდივიდუალური მეწარმე თუ დისტანციურად მომუშავე. ამაზეა დამოკიდებული, ვინ აგზავნის განცხადებას.
  2. შეამოწმეთ, ხომ არ გაქვთ გამონაკლისი 1-ლი მუხლის მე-4 ნაწილიდან (მე-2 განყოფილება). დოკუმენტი „ნებართვა არ მჭირდება“ არ არსებობს — დამადასტურებელი მასალა თავად შეაგროვეთ.
  3. თუ გაქვთ ინდივიდუალური მეწარმეობა და ბ/ნ, უცხოელ დამკვეთებზე დისტანციური მუშაობა არ გიხსნით: „ლ“ გამონაკლისი თქვენთვის არ მუშაობს. ნებართვა ბ/ნ-ის გაგრძელებაში გაითვალისწინეთ.
  4. თუ მუდმივი ბინადრობის ნებართვა გაქვთ, შრომითი საქმიანობის უფლება არ გჭირდებათ (კანონი თქვენ არ გეხებათ).
  5. დაქირავებით მუშაობისთვის საჭიროა სამი რამ ერთდროულად: წერილობითი ვადიანი ხელშეკრულება, შრომითი საქმიანობის უფლება, D1 ვიზა ან ბ/ნ.
  6. დარწმუნდით, რომ საქართველოში კანონიერად იმყოფებით ან მის გარეთ ხართ, წინააღმდეგ შემთხვევაში განცხადება არ მიიღება.
  7. დაქირავებული: განცხადებას დამსაქმებელი აგზავნის. თვითდასაქმებული: თავად და ვიდეოგასაუბრებით.
  8. სტანდარტული ვადა — 30 კალენდარულ დღემდე და 200 ლარი; დაჩქარებულად — 10 სამუშაო დღემდე და 400 ლარი.
  9. ინდივიდუალური მეწარმეობა ან კომპანია: საგადასახადო სამსახურის ცნობა ბრუნვის შესახებ ერთ უცხოელზე არანაკლებ 50 000 ლარი. გამონაკლისი — რეგისტრაციიდან 3 თვეზე მეტი არ გასულა (ბ/ნ-სთვის ასევე 3-ზე მეტი უცხოელი არ არის და პირველი გაცემაა; ბ/ნ მაშინ 6 თვით გაიცემა).
  10. დოკუმენტებში ხარვეზი 10 კალენდარულ დღეში აღმოფხვრით.
  11. უფლების მიღების შემდეგ: საზღვარგარეთ — D1 ვიზა 30 დღეში; საქართველოში — შრომითი ბ/ნ 10 დღეში.
  12. დამსაქმებლის ან სფეროს შეცვლა ახალ უფლებას მოითხოვს. თანამდებობის, ხელფასის ან გრაფიკის შეცვლა — არა.
  13. გაგრძელების განცხადება ამოწურვამდე 30 კალენდარული დღით ადრე გააგზავნეთ.
  14. თვითდასაქმებული: საქართველოდან 6 თვეზე მეტი ზედიზედ გასვლა უფლებას წყვეტს.
  15. კურიერი, ტაქსი, გიდი — კვოტა 0. მოკლევადიანი მუშაობა 4 თვემდე შესაძლებელია მხოლოდ რეგისტრაციით და არა ამ სფეროებში.
  16. ჯარიმა შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობისთვის — 2 000 ლარი (განმეორებით 4 000, მესამეჯერ 12 000), დასაქმებულს და დამსაქმებელს ცალ-ცალკე. გასაჩივრება მას არ აჩერებს.
  17. 2026 წლის 1 სექტემბრიდან ასეთი მუშაობა გაძევებისა და დაკავების საფუძველია. მოქმედი ბ/ნ არ გიცავთ.
  18. უარი სასამართლოში 1 თვეში შეიძლება გასაჩივრდეს, მაგრამ საჩივარი მუშაობის უფლებას არ იძლევა და გაძევებას არ აჩერებს.
  19. ვადა მათთვის, ვინც 01.03.2026-ს სისტემაში უკვე რეგისტრირებული იყო — 2027 წლის 1 იანვრამდე.
  20. თუ თქვენს სიტუაციაში დარწმუნებული არ ხართ — იურისტთან კონსულტაცია სააგენტოს, ინსპექციის ან შსს-ს ნებისმიერ მიმართვამდე.

წყაროები

ბმულები „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში“ (matsne.gov.ge) მიგვიყვანს.

საქართველოს კანონი „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ (doc_id 2806732) — 1-ლი მუხლის მე-2 და მე-4 ნაწილები (მოქმედების სფერო და გამონაკლისები), მე-3 მუხლი (განმარტებები), 13¹–13⁹ მუხლები (შრომითი საქმიანობის უფლება, ხელშეკრულება, პირობები, წესი, უარი, შეწყვეტა, განმეორებითი განაცხადი, მოკლევადიანი საქმიანობა), მე-14 მუხლი (მაკონტროლებელი ორგანოები), მე-16¹, მე-16², მე-16⁶ მუხლები (პასუხისმგებლობა), მე-17 მუხლის 2² პუნქტი (გარდამავალი ვადა). შემცვლელი კანონები: 2025 წლის 26 ივნისის №862, 2026 წლის 15 აპრილის №1509, №1815 (01.09.2026-დან):

საქართველოს მთავრობის 2026 წლის 20 თებერვლის №70 დადგენილება „შრომით იმიგრანტსა და თვითდასაქმებულ უცხოელზე შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის წესის დამტკიცების შესახებ“ (კონსოლიდირებული რედაქცია 09.07.2026-ის მდგომარეობით) — 1–7, 10, 11, 14 მუხლები, დანართები №1–4:

საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 1 სექტემბრის №520 დადგენილება „საქართველოში ბინადრობის ნებართვის გაცემის საკითხის განხილვისა და გადაწყვეტის წესის დამტკიცების შესახებ“ (მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტი, მე-5 მუხლი) ცვლილებებით:

  • 2020 წლის 6 აგვისტოს №481 (შემოსავლისა და ბრუნვის ცნობები): matsne.gov.ge/ka/document/view/4958107
  • 2025 წლის 27 აგვისტოს №389 (განაცხადის ვადები, IT-ბ/ნ): matsne.gov.ge/ka/document/view/6615969
  • 2026 წლის 9 ივლისის №317 (ახალი საწარმოები, გამონაკლისის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ბრუნვის ალტერნატიული მტკიცებულებები): matsne.gov.ge/ka/document/view/6939703

სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო — შრომითი ბ/ნ-ის მომსახურების საფასური: sda.gov.ge

საქართველოს კანონი „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ (doc_id 2278806) — 51-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტი და მე-4 ნაწილი, 52-ე მუხლი, 53¹–53³ მუხლები, მე-60 მუხლი, 63-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 64-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტი:

„უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონი ასევე: მე-15 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი (შრომითი ბ/ნ გაიცემა იმ პირზე, ვინც შრომითი საქმიანობის უფლება მიიღო; მთავრობის დადგენილებით — იმათაც, ვისზეც „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონი არ ვრცელდება).

საქართველოს კანონი „შრომის ინსპექციის შესახებ“ — შრომის ინსპექციის მიერ შემოწმებებისა და ჯარიმების წესი:

პრაქტიკა და არაოფიციალური მასალები რუსულ ენაზე (გამოყენებულია იმის აღსაწერად, როგორ მიმდინარეობს პროცედურა რეალურად, და არა როგორც სამართლის წყარო; ამ საიტებზე მასალებისა და სერვისების ნაწილი ფასიანია):

⚠️ რუსული და ინგლისური ვერსიები კონსოლიდირებული არ არის. „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის რუსულ თარგმანში არ არის 13¹–13⁹ და 16¹–16⁶ მუხლების უმეტესი ნაწილი. „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონში 01.09.2026-დან მოქმედი ნორმები (№1803 და №1815 კანონები) მხოლოდ ქართულ ტექსტშია. იურიდიული ძალა ქართულ ტექსტს აქვს. 3.4 ქვეთავის დოკუმენტების ჩამონათვალი და ბ/ნ-ის წესი ცვლილებების მიხედვითაა შედგენილი; №70 და №520 დადგენილებების კონსოლიდირებული ტექსტები ბაზაში არ არის.

სხვა ქვეყნების მოქალაქეებისთვის. პროცედურა ყველა უცხოელისთვის ერთნაირია, თუმცა თქვენი მოქალაქეობიდან გამომდინარე შეიძლება დამატებითი დოკუმენტები დაგჭირდეთ (მაგალითად, ცნობების აპოსტილი ან ლეგალიზაცია, თარგმანები, ნასამართლობის ცნობა). განცხადების გაკეთებამდე ჰკითხეთ თქვენი თანამემამულეების ადგილობრივ თემს და თქვენი ქვეყნის საკონსულოს, რომელი დოკუმენტებია საჭირო თქვენი მოქალაქეობისთვის.

შენიშვნა. მასალა საინფორმაციოა და იურიდიულ კონსულტაციას არ წარმოადგენს. იურიდიული ძალა კანონის ქართულ ტექსტს აქვს; matsne.gov.ge-ზე რუსული თარგმანები მოქმედ რედაქციას ჩამორჩება. თქვენი კონკრეტული სიტუაციის გასარკვევად მიმართეთ ადვოკატს.

დაკავშირებული კითხვები