ინდივიდუალური მეწარმე ან თვითდასაქმებული ვარ — რით დავამტკიცო, რომ საქართველოში კანონიერად ვმუშაობ?
მთავარი: ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია საგადასახადო სტატუსია და არა მუშაობის ნებართვა. 2026 წლის 1 მარტიდან მუდმივი ბინადრობის ნებართვის არმქონე უცხოელმა, რომელიც თვითდასაქმებულად მუშაობს, შრომითი საქმიანობის უფლება თავად უნდა მოიპოვოს („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის 13³ მუხლი, 13⁴ მუხლის 1-ლი პუნქტი). გამონაკლისია, თუ თქვენი საქმიანობა საერთოდ არ ექცევა კანონის მოქმედების ქვეშ (1-ლი მუხლის მე-4 პუნქტი). იმის მიხედვით, რომელ ჯგუფში ხართ, განისაზღვრება, რა დოკუმენტები უნდა გქონდეთ ხელთ.
ნაბიჯი 1. გჭირდებათ თუ არა შრომითი საქმიანობის უფლება
არ გჭირდებათ, თუ (1-ლი მუხლის მე-4 პუნქტი):
- მუშაობთ არარეზიდენტის სასარგებლოდ და სამუშაო დაკავშირებულია მის საქმიანობასთან საქართველოს ფარგლებს გარეთ („ლ“) — უცხოელი დამსაქმებლის ან უცხოელი დამკვეთებისთვის დისტანციური მუშაობის ტიპური შემთხვევა;
- ადგილობრივი დამსაქმებლისთვის მუშაობთ სრულად დისტანციურად, საქართველოში შემოსვლის გარეშე („კ“) — ეს საქართველოში მცხოვრებლებს არ ეხება;
- ხართ ლტოლვილი, დამატებითი ან დროებითი დაცვის მქონე პირი ან რეგისტრირებული თავშესაფრის მაძიებელი („ა“, „ბ“);
- გაქვთ საინვესტიციო ან სპეციალური ბინადრობის ნებართვა („ვ“, „ზ“);
- ახორციელებთ მოკლევადიან პროფესიულ საქმიანობას („თ“) — წელიწადში არაუმეტეს 4 თვისა და მხოლოდ მაშინ, თუ დამკვეთმა სამუშაოს დაწყებამდე დაგარეგისტრირათ labourmigration.moh.gov.ge-ზე (მთავრობის №70 დადგენილება, დანართი №4);
- მუშაობთ საჯარო დაწესებულებისთვის ან სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი სუბიექტისთვის („ი“);
- ახორციელებთ მმართველობით ან ადმინისტრაციულ საქმიანობას „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ კანონით განსაზღვრული I, II ან III კატეგორიის საწარმოში („მ“);
- ფლობთ საქართველოში დროებითი ყოფნის უფლებას „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის მე-60 მუხლით — დროებითი პირადობის მოწმობა მათთვის, ვისი გაძევებაც შეუძლებელია („ო“, 2026 წლის 1 სექტემბრიდან).
მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მფლობელებზე კანონი საერთოდ არ ვრცელდება (1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტი).
ყველა სხვა შემთხვევაში შრომითი საქმიანობის უფლება გჭირდებათ. ტიპური მაგალითები: ინდივიდუალური მეწარმე, რომელიც ქართველ კლიენტებს ემსახურება — პარიკმახერი, მანიკიურის ოსტატი, რეპეტიტორი, ფოტოგრაფი, სარემონტო სამუშაოების შემსრულებელი, დიზაინერი ან მარკეტოლოგი ადგილობრივი კომპანიებისთვის.
ნაბიჯი 2ა. უფლება გჭირდებათ — რა დოკუმენტები გქონდეთ
ერთდროულად გჭირდებათ შრომითი საქმიანობის უფლება და ბინადრობის ნებართვა ან D1 ვიზა (13³ მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტები):
- გადაწყვეტილება შრომითი საქმიანობის უფლების შესახებ. თვითდასაქმებულს ის ეძლევა კონკრეტული სპეციალობისა და სფეროს მითითებით (13⁵ მუხლის მე-7 პუნქტი). მითითებულისგან განსხვავებულ სფეროში მუშაობა დარღვევაა: 2 000 ლარი, განმეორებით — 4 000 ლარი (16⁶ მუხლი);
- ბინადრობის ბარათი ან D1 ვიზა — ორიგინალი;
- ამონაწერი მეწარმეთა რეესტრიდან ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაციის შესახებ (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, napr.gov.ge);
- საგადასახადო დეკლარაციები და ცნობა ბრუნვის შესახებ rs.ge-დან — აჩვენებს, რომ შემოსავალი ნებართვაში მითითებული საქმიანობიდან მოდის;
- ხელშეკრულებები ან ინვოისები კლიენტებთან — აჩვენებს, რას აკეთებთ რეალურად.
კიდევ რა არის მნიშვნელოვანი:
- შრომითი საქმიანობის უფლება მოქმედებს 6 თვიდან 1 წლამდე, IT სფეროში — 3 წლამდე (№70 დადგენილება, მე-10 მუხლი);
- ვადის გაგრძელების განცხადება ვადის ამოწურვამდე 30 კალენდარული დღით ადრე შეიტანება (კანონის 13⁵ მუხლის მე-5 პუნქტი);
- თუ საქართველოს ზედიზედ 6 თვეზე მეტი ხნით დატოვებთ, უფლება წყდება (№70 დადგენილება, მე-7 მუხლი);
- მომსახურების საფასური — 200 ლარი (30 დღემდე) ან დაჩქარებით 400 ლარი (10 სამუშაო დღემდე); თვითდასაქმებული სავალდებულოდ გადის ვიდეოგასაუბრებას (№70 დადგენილება, მე-4 და მე-11 მუხლები).
ნაბიჯი 2ბ. გამონაკლისში ხვდებით — როგორ დაამტკიცოთ
დოკუმენტს „ნებართვა არ მჭირდება“ კანონი არ გასცემს. გამონაკლისის დამტკიცება თქვენი საქმეა. არარეზიდენტისთვის დისტანციური მუშაობისთვის („ლ“) შეაგროვეთ:
- ხელშეკრულება უცხოურ კომპანიასთან ან დამკვეთთან, ან შრომითი ხელშეკრულება უცხოელ დამსაქმებელთან;
- დადასტურება, რომ კონტრაგენტი საქართველოს არარეზიდენტია: კომპანიის საზღვარგარეთ რეგისტრაცია, მისი მისამართი;
- ინვოისები ამ დამკვეთზე;
- საბანკო ამონაწერები საზღვარგარეთიდან ჩარიცხვებით;
- ფრილანს-პლატფორმებისთვის — პროფილი და უცხოელ კლიენტებთან შეკვეთების ისტორია.
„ლ“ გამონაკლისს ორი პირობა ერთდროულად აქვს: დამკვეთი არარეზიდენტია და სამუშაო დაკავშირებულია მის საქმიანობასთან საქართველოს ფარგლებს გარეთ. თუ უცხოურმა კომპანიამ დაგიქირავათ მისი თბილისური კაფის ან ქართული ფილიალის მოსამსახურებლად, გამონაკლისი არ მოქმედებს.
მოკლე ნაკრები — ხელშეკრულება, ბოლო 2–3 ინვოისი, ახალი ამონაწერი — გქონდეთ ტელეფონშიც და ამობეჭდილიც. შემოწმებისას სისწრაფეა მნიშვნელოვანი და არა არქივის სისრულე.
დახურული სფეროები
საკურიერო მომსახურებაზე, მგზავრთა გადაყვანაზე (ტაქსი) და ტურისტებისთვის გიდის მომსახურებაზე კვოტა 0-ია (№70 დადგენილება, დანართი №3; სამთო, ალპური და სათხილამურო გიდებისთვის — წელიწადში 200 ადგილი). ამ სფეროებში შრომითი საქმიანობის უფლებას ვერ მიიღებთ, ინდივიდუალური მეწარმის სტატუსი არაფერს ცვლის, და ასეთი სამუშაო არც მოკლევადიან საქმიანობად ითვლება.
რა გემუქრებათ
- შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა — 2 000 ლარი, განმეორებით — 4 000 ლარი, მესამედ — 12 000 ლარი (16¹ მუხლის მე-3–მე-5 პუნქტები). ჯარიმას შსს აკისრებს (მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი); გასაჩივრება აღსრულებას არ აჩერებს (3² პუნქტი).
- შრომის ინსპექციისთვის ხელის შეშლა ან დოკუმენტების წარუდგენლობა — თვითდასაქმებულს 5 000 ლარი (16² მუხლი).
- 2026 წლის 1 სექტემბრიდან შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა გაძევებისა და დაკავების საფუძველიცაა („უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის 51-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი, 64-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტი). დაწვრილებით — FAQ-ებში სამსახურში შემოწმებისა და გაძევების შესახებ.
⚠ საჭიროებს იურისტის გადამოწმებას: (1) თუ კლიენტების უმეტესობა უცხოელია, მაგრამ ერთი მაინც ქართველია, მისთვის შესრულებული სამუშაო 1-ლი მუხლის მე-4 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტის სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით გამონაკლისში არ ხვდება — გამოყენების პრაქტიკა ჯერ არ არსებობს; (2) „მ“ გამონაკლისი არ ვრცელდება მიკრო საწარმოებზე (IV კატეგორია), ანუ ბევრ მცირე შპს-ზე, სადაც უცხოელი ერთადერთი დირექტორია. გამონაკლისს სანამ დაეყრდნობით, ადვოკატთან დააზუსტეთ.
წყაროები
- საქართველოს კანონი „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ — 1-ლი მუხლის მე-2 და მე-4 პუნქტები, 13³–13⁵, მე-14 მუხლის მე-3–3² პუნქტები, 16¹, 16², 16⁶ მუხლები: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2806732
- საქართველოს მთავრობის 2026 წლის 20 თებერვლის №70 დადგენილება (09.07.2026 რედაქცია) — მე-4, მე-7, მე-10, მე-11 მუხლები, დანართები №3 და №4: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6791218
- საქართველოს კანონი „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ — 51-ე, 64-ე მუხლები: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2278806
- შრომითი მიგრაციის პორტალი: https://labourmigration.moh.gov.ge