შემოწმება სამსახურში: რით განსხვავდება შრომის ინსპექციის მოთხოვნა მიგრაციის პოლიციის რეიდისგან?

იმის შემოწმება, კანონიერად მუშაობთ თუ არა, ორ სხვადასხვა უწყებას შეუძლია, და თქვენთვის შედეგებიც განსხვავებულია. შრომის ინსპექცია ამოწმებს დამსაქმებელს და აჯარიმებს მას. შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიგრაციის პოლიცია ამოწმებს თქვენ — და 2026 წლის 1 სექტემბრიდან შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა მისთვის არა მხოლოდ დაჯარიმების, არამედ დაკავებისა და გაძევების საფუძველიცაა.

ვინ ვის აჯარიმებს, განსაზღვრავს „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტი:

	შრომის ინსპექცია	შსს-ის მიგრაციის პოლიცია
ვის ამოწმებს	დამსაქმებელს	უცხოელ დასაქმებულს
როგორ გამოიყურება	წერილობითი მოთხოვნა ან ინსპექტორის ვიზიტი	რეიდი ობიექტზე, კაფეში, ოფისში
ჯარიმა	დამსაქმებელს — 2 000 ლარი თითოეულ უცხოელზე, რომელსაც შრომითი საქმიანობის უფლება არ აქვს (16¹ მუხლის 1-ლი პუნქტი)	დასაქმებულს — 2 000 ლარი (16¹ მუხლის მე-2 პუნქტი), თვითდასაქმებულს — 2 000 ლარი (მე-3 პუნქტი)
რა ემუქრება დასაქმებულს დამატებით	პირდაპირ — არაფერი, მაგრამ მონაცემები შეიძლება შსს-მდე მივიდეს	დაკავება, დაქტილოსკოპია, გაძევება

შრომის ინსპექციის მოთხოვნა ან ვიზიტი

ინსპექცია შემოწმებას იწყებს საჩივრის საფუძველზე, საკუთარი ინიციატივით ან შრომის უსაფრთხოების დარღვევის შესახებ შეტყობინებით („შრომის ინსპექციის შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის 1-ლი პუნქტი). ინსპექტორს უფლება აქვს, წინასწარი გაფრთხილების გარეშე, დღე-ღამის ნებისმიერ დროს შევიდეს ნებისმიერ სამუშაო ადგილზე (მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი) და მოითხოვოს დოკუმენტები და ინფორმაცია, რომლებიც დაუყოვნებლივ უნდა იქნეს წარდგენილი (მე-15 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტები).

თუ დამსაქმებელი ხელს უშლის შემოწმებას ან არ წარადგენს უცხოელის პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტებს, ეს ცალკე ჯარიმაა: ბრუნვის მიხედვით 1 000-დან 7 000 ლარამდე, თვითდასაქმებული უცხოელისთვის — 5 000 ლარი, ერთი წლის განმავლობაში განმეორებისას — ორმაგად („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის 16² მუხლი).

რას ნიშნავს ეს თქვენთვის. მოთხოვნის მიღების შემდეგ დამსაქმებელი ინსპექციას თქვენს მონაცემებს გადასცემს — ეს მისი ვალდებულებაა. ინსპექცია თავად თქვენ არ გაჯარიმებთ. თუმცა შსს უფლებამოსილია, შრომითი მიგრანტების შესახებ ინფორმაცია შრომის სამინისტროს გამოსთხოვოს („უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის 52-ე მუხლის 3² პუნქტი), ხოლო დამსაქმებელი ვალდებულია, შსს-ის მოთხოვნით მიაწოდოს ინფორმაცია უცხოელთან შრომითი ურთიერთობის შესახებ (3¹ პუნქტი). ინსპექციის წერილი სიგნალია, რომ დოკუმენტები ახლავე შეამოწმოთ და არა მაშინ, როცა პოლიცია მოვა.

მიგრაციის პოლიციის რეიდი

აქ ორი რეჟიმია — იმის მიხედვით, სად მუშაობთ.

საჯარო ადგილები — სასამართლოს გარეშე. შსს უფლებამოსილია, შეამოწმოს საჯარო ადგილები; კანონი პირდაპირ ასახელებს კაფეებს, რესტორნებს, სწრაფი კვების ობიექტებს, საზოგადოებრივ ტრანსპორტს და სასტუმროებს (53¹ მუხლის მე-2 პუნქტი). თუ კაფის ან რესტორნის დარბაზში ან სასტუმროს რეცეფციაზე მუშაობთ, სასამართლოს განჩინება საჭირო არ არის. დამხმარე სათავსები — სამზარეულო, საწყობი — საჯარო ადგილად, სავარაუდოდ, არ ითვლება; მათზე კერძო ტერიტორიის რეჟიმი ვრცელდება (იხ. ქვემოთ).

კერძო ტერიტორია — მოსამართლის განჩინებით, მაგრამ ორი გამონაკლისით (53³ მუხლი). ოფისი, საწყობი, სამშენებლო ობიექტი, საამქრო, კერძო სახლი მოწმდება რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს მოსამართლის განჩინებით. თუმცა:

• საკმარისია დამსაქმებლის თანხმობა — მაშინ სასამართლო საჭირო აღარ არის (1-ლი პუნქტი). პრაქტიკაში დამსაქმებელი თითქმის ყოველთვის თანხმდება;
• გადაუდებელი აუცილებლობისას — თუ დაყოვნებამ შეიძლება გამოიწვიოს უცხოელის მიმალვა ან სამგზავრო დოკუმენტის განადგურება ან დამალვა — შემოწმება დაუყოვნებლივ იწყება, ხოლო შუამდგომლობა მოსამართლეს 24 საათის განმავლობაში წარედგინება (მე-2 პუნქტი).

შემოწმებისას თანამშრომლებს შეუძლიათ გამოკითხვა, იდენტიფიკაცია, ზედაპირული შემოწმება, ხოლო კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში — სხვა პრევენციული და იძულებითი ღონისძიებების გამოყენებაც (მე-3 პუნქტი). დამსაქმებელს შეიძლება მოსთხოვონ დოკუმენტები, რომლებიც თქვენი მუშაობის კანონიერებას ადასტურებს (მე-4 პუნქტი).

რატომ არის რეიდი უფრო საშიში 2026 წლის 1 სექტემბრიდან. №1803 კანონით შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე მუშაობა გახდა:

• გაძევების დამოუკიდებელი საფუძველი (51-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი); გადაწყვეტილებას შსს-ის შუამდგომლობით სასამართლო იღებს (52-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტები);
• სავალდებულო ფოტოგადაღებისა და თითებისა და ხელისგულების ანაბეჭდების აღების საფუძველი — როგორც კი ამ საფუძვლით გაძევების საკითხის განხილვა დაიწყება (53² მუხლის 1-ლი პუნქტი);
• დაკავებისა და დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსების საფუძველი (64-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტი).

მოქმედი ბინადრობის ნებართვა ამისგან არ გიცავთ: ბინადრობის ნებართვა და შრომითი საქმიანობის უფლება სხვადასხვა დოკუმენტია. თუ ამავდროულად საქართველოში ყოფნის კანონიერი საფუძველიც არ გაქვთ, გაძევება ხდება 51-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ ან „ბ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვეტილებას თავად შსს იღებს (51-ე მუხლის მე-4 პუნქტი).

რა დოკუმენტები გქონდეთ სამსახურში

დაქირავებით დასაქმებულ უცხოელს ერთდროულად სამი რამ სჭირდება („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის 13³ მუხლი):

1. წერილობითი ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება — ქართულ ენაზე და თქვენთვის გასაგებ ენაზე (13² მუხლის მე-2 პუნქტი).
2. შრომითი საქმიანობის უფლება — გაცემული სწორედ ამ დამსაქმებელთან სამუშაოდ (13⁵ მუხლის მე-7 პუნქტი).
3. შრომითი ბინადრობის ნებართვა, D1 ვიზა ან სხვა ბინადრობის ნებართვა.

პრაქტიკულად:

• პასპორტის ან ბინადრობის ბარათის ორიგინალი — თან (რატომ არ კმარა ტელეფონში შენახული ფოტო — იხ. FAQ „საკმარისია პასპორტის ფოტო ტელეფონში, თუ საჭიროა ორიგინალი?“);
• labourmigration.moh.gov.ge-დან შრომითი საქმიანობის უფლების შესახებ გადაწყვეტილების ამონაბეჭდი ან სქრინშოტი;
• ხელშეკრულების ასლი — თქვენთან და დამსაქმებელთან სამუშაო ადგილზე.

თუ შრომითი საქმიანობის უფლება არ გჭირდებათ (მუდმივი ბინადრობა, ლტოლვილის ან თავშესაფრის მაძიებლის სტატუსი, რეგისტრირებული მოკლევადიანი საქმიანობა და სხვ. — 1-ლი მუხლის მე-4 პუნქტი), თან იქონიეთ დოკუმენტი, რომელიც ამას ადასტურებს. რა გამონაკლისები არსებობს და როგორ დავამტკიცოთ ისინი — იხ. FAQ „ინდივიდუალური მეწარმე ან თვითდასაქმებული ვარ — რით დავამტკიცო, რომ საქართველოში კანონიერად ვმუშაობ?“.

სამსახური შეიცვალეთ — განაახლეთ შრომითი საქმიანობის უფლება. დამსაქმებლის შეცვლა ახალი უფლების გარეშე — 2 000 ლარი, განმეორებით — 4 000 ლარი (16⁶ მუხლი). მხოლოდ თანამდებობის, ხელფასის ან სამუშაო გრაფიკის შეცვლა ახალ უფლებას არ მოითხოვს (საქართველოს მთავრობის №70 დადგენილება, მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი).

თუ დოკუმენტები არ გაქვთ

• ნუ გაიქცევით და ნუ გაუწევთ წინააღმდეგობას. ეს მიგრაციულ შემოწმებას პოლიციისადმი დაუმორჩილებლობის საქმედ აქცევს.
• დაასახელეთ თქვენი ვინაობა და აჩვენეთ პასპორტი. პიროვნების დადგენის მიღმა გამოკითხვა ნებაყოფლობითია („პოლიციის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტი): არ ხართ ვალდებული, თქვათ, რამდენ ხანს მუშაობთ აქ, რამდენს იღებთ ან ვინ მუშაობს კიდევ დოკუმენტების გარეშე.
• ნუ მოაწერთ ხელს იმას, რაც არ გესმით. მოითხოვეთ თარგმანი. თუ ოქმი შედგა, ჩაწერეთ მასში თქვენი შენიშვნა.
• დაკავებისას გასაგებ ენაზე უნდა განგიმარტონ დაკავების საფუძველი, ადვოკატის უფლება, ახლობლისა და საკონსულოს ინფორმირების უფლება და დაკავების გასაჩივრების უფლება (64-ე მუხლის მე-7 პუნქტი). არაუგვიანეს 48 საათისა უნდა წარგადგინონ სასამართლოში; თუ სასამართლო მომდევნო 24 საათში არ მიიღებს გადაწყვეტილებას დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსების შესახებ, დაუყოვნებლივ გათავისუფლდებით (64-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).
• 16¹ მუხლით დაკისრებული ჯარიმა შეიძლება გასაჩივრდეს, მაგრამ გასაჩივრება მის აღსრულებას არ აჩერებს (მე-14 მუხლის 3² პუნქტი).
• ადვოკატს დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით და არა დოკუმენტებზე ხელის მოწერის შემდეგ.

თუ თავად გსურთ ინსპექციაში საჩივრის შეტანა

ინსპექტორი არ ამჟღავნებს, ვინ შეიტანა საჩივარი, და შემოწმებისას არ მიუთითებს, რომ ის საჩივრის საფუძველზე დაიწყო („შრომის ინსპექციის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტები). მაგრამ თუ თავად არ გაქვთ შრომითი საქმიანობის უფლება, თქვენი საჩივრით დაწყებული შემოწმება თქვენს დარღვევასაც გამოავლენს. თანმიმდევრობა ასეთია: ჯერ იურისტის კონსულტაცია, მერე განცხადება. შრომის ინსპექციის ცხელი ხაზი — 1575.

---

წყაროები

• საქართველოს კანონი „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ — 1-ლი მუხლის მე-4 პუნქტი, 13²–13⁵, მე-14 მუხლის მე-3–3² პუნქტები, 16¹, 16², 16⁶ მუხლები: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2806732
• საქართველოს კანონი „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ — 51-ე, 52-ე, 53¹–53³, 64-ე მუხლები: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2278806
• საქართველოს კანონი „შრომის ინსპექციის შესახებ“ — მე-13, მე-15, მე-16, მე-19 მუხლები: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5003057
• საქართველოს მთავრობის 2026 წლის 20 თებერვლის №70 დადგენილება: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6791218